9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 68 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Ünite: MEKÂNSAL BILGI TEKNOLOJILERI 67 b Bilgi toplamak ve iletişim hizmetleri için Dünya yörüngesine uydu- lar yerleştirilmiştir. Uydular, görünür dalga boyunun yanında insan du- yularının algılayamayacağı kızılötesi ve morötesi ışınları algılama sis- temleriyle donatılmıştır. Uzaydaki gözlem araçları olan uydulardan Dünya’nın her yerine ait yüksek çözünürlükte görüntüler hızlı bir şekilde alınabilmektedir (Görsel 2.14). Harita yapımında en önemli adımlardan biri veri toplamaktır. Uydular yardı- mıyla sıcaklık, atmosfer kirliliği, iklim değişikliği, deniz suyu tuzluluğu, deniz seviyesi değişimleri, bitki örtüsü, yer şekilleri, toprak nemi, arazi kullanımı, kentleşme, tarım gibi konularda veri toplanarak bilgisayara aktarılır ve farklı haritalar üretilir. Mekânsal veri Haritası oluşturulabilen, konumsal özelliğe sahip her türlü coğrafi veridir. Mekânsal veriler; nokta, çizgi veya alan olarak gösterilir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kapsamında elde edilen verilerin kullanımı ve paylaşımı belirli etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Bu süreçte verilerin güveni- lirliği korunmalı, kaynağı açıkça belirtilmeli ve izinsiz kullanımdan kaçı- nılmalıdır. Ayrıca kişisel verilerin gizliliğine özen gösteril- meli, toplumsal güvenliği olumsuz etkileyebilecek veri paylaşımlarından kaçınılmalıdır. CBS veri- lerinin doğru, tarafsız ve amacına uygun biçimde kullanılması bilimsel etik açısından önem taşımak- tadır.

B) Dünya’yı Uzaydan Haritalamak: Uzaktan Algılama Kullanıcı: CBS uygulamalarının başarısı üzerinde kullanıcının bilgi ve be- cerisi önemli rol oynar. Kullanıcılar, mekânsal sorunlara çözüm üretmek için CBS’nin diğer bileşenlerini organize eder ve sistemi yönetir. Veri: CBS’de karar alma ve yönetme işlevinin yerine getirilebilmesi için bil- giye ihtiyaç vardır. Bilgiye ulaşmak için de doğru ve güncel veriler kullanılır. Gerekli veriler; uydu görüntüleri, hava fotoğrafları, anketler gibi çeşitli kay- naklar ve saha araştırmalarından elde edilir. Kurum ve kuruluşlarca üretilen mekânsal veriler de CBS projelerinde kullanılabilmektedir. Donanım: CBS’nin işlemesini sağlayan akıllı telefon, tablet, bilgisayar ve buna bağlı teknolojik araçlar (bellek, tarayıcı, yazıcı, Küresel Konumlandırma Sistemi vb.) bütünüdür. Yazılım: CBS yazılımları; coğrafi verileri işlemek ve kaydetmek, harita üret- mek, sorgulama ve analiz yapmak için gerekli programlardır. Yöntem: CBS’de verileri bilgiye dönüştürmede kullanılır. CBS yöntemi kulla- nıcı tarafından belirlenir. Yöntem; veri toplama, depolama, analiz ve görüntü- lemenin nasıl olacağı ile ilgili kullanıcı tercihlerini içerir. CBS bileşenleri, bir CBS uygulamasının başarısını etkileyen temel faktörlerdir.