Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
b) Eş Yükselti (İzohips) Yöntemi Yükseltileri aynı olan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan iç içe geçmiş ka- palı eğrilere eş yükselti eğrisi veya izohips denir. Eş yükselti eğrileri yöntemiyle çizilen haritalara topoğrafya haritası adı ve- rilir. Bu haritalar kullanılarak yükselti değeri bulunabilir, yer şekilleri hakkında yorum yapılabilir, eğim hesaplanabilir ve profil çıkarılabilir. Aşağıda izohipslerin genel özelliklerine yer verilmiştir (Görsel 2.8). Aynı izohips üzerindeki tüm noktaların yükseltisi aynıdır. İzohipsler, iç içe geçmiş kapalı eğrilerdir ve birbirini kesmez. Falez ve şelale gibi dik yapılı yer şekillerinin gösterildiği yerlerde eğriler üst üste çizilebilir. 0 metre eğrisi, deniz kıyısından geçer ve bu çizgi kıyı çizgisi olarak adlandırılır. İzohipsler arasındaki yükselti farkı, haritaların ölçeği ve yapılış amacına göre değişir. Büyük ölçekli haritalarda izohips aralığı daha küçüktür. (1, 5, 10 veya 20 metrede bir izohips geçirilir.) İzohipsler arasındaki yükselti farkı haritanın tamamında aynıdır. İzohipslerin birbirine yakın olduğu yerlerde eğim fazla, birbirine uzak olduğu yerlerde eğim azdır. En geniş izohips halkası en alçak yeri, en dar izohips halkası ise en yüksek yeri gösterir. Çukur alanlarda bu durumun tersi geçerlidir. Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltisi eşittir. 0 m 0 m 0 m 10 m 20 m 30 m 40 m 50 m 60 m 70 m 50 m Eğim az Eğim fazla Profil Nedir? Profil; harita kullanılarak belirlenen iki nokta arasında veya bir çizgisel hat (akarsu, yol vb.) boyunca yer şekillerinin yandan görünüşünü, eğim ve yük- selti değerlerini gösteren grafiklerdir. Profil çıkarılarak haritalarda kuş bakışı gösterilen yeryüzü şekillerinin yandan görünümü elde edilir. Bunlar incelene- rek profil çıkarılan arazi hakkında yorum yapılabilir. Profil; coğrafya, jeoloji, ormancılık, maden mühendisliği, inşaat mühendisliği gibi alanlarda sıklıkla kullanılmaktadır. Örneğin yeni yapılacak bir kara yolu- nun fizibilitesinde profilden yararlanılır. Profil; yol eğiminin en uygun olduğu yerin belirlenmesinde, hafriyat hesabında, su drenajının tespitinde gerekli bil- gileri sağlar. Görsel 2.8: İzohipslerin özellikleri Videodaki örneklerden yararlanarak HGM Küre uygulamasıyla profil çıkarınız.
