Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
6. Ünite: AFETLER VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇEVRE Bütüncül afet yönetiminin aşamaları; bir bütünlük içerisinde olup afet önce- si, esnası ve sonrasında uygulanabilecek niteliktedir. Afet esnasında yapılan müdahaleler ve sonrasındaki iyileştirme çalışmalarının ardından elde edilen tecrübe ve bilgiler bağlamında başa dönülerek afet öncesi risk ve zarar azalt- ma ile hazırlıklı olma evrelerine geçilmelidir. Bütüncül afet yönetimi döngüsü, her aşamada yapılan faaliyetlerden bir sonraki aşamada yapılması gereken faaliyetlerin de etkileneceğini ifade etmektedir. Afet ve acil durumlarda oluşabilecek can ve mal kaybı, bilgi paylaşımının hızlı ve güvenilir şekilde yapılmasıyla en aza indirilebilir. Güvenilir bilgi kaynakları sayesinde afet bölgesinde yaşayan halkın afetle ilgili önemli bilgilere ulaş- ması ve mağduriyetlerinin giderilmesi mümkün hâle gelir. Bunun yanı sıra bilginin yanıltıcı ve usule aykırı şekilde paylaşılması hem afetten etkilenen bireyler hem de karar vericiler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilmektedir. Örneğin afet meydana gelen bir bölgede arama kurtarma ve yardım çalış- malarıyla ilgili bilgi paylaşılırken mahremiyet, özel hayatın gizliliği, kişilerin açık rızası gibi konulara dikkat edilmemesi afetten etkilenen bireyler üzerinde olumsuzluklara neden olabilmektedir. Afetler insan hayatını sosyal, ekonomik ve psikolojik açıdan olumsuz etkile- mektedir. Afetlerin oluşturduğu bu etki, afete maruz kalan herkeste aynı şe- kilde gerçekleşmemektedir. Örneğin savunmasız gruplar (yaşlılar, kadınlar, çocuklar, özel gereksinimi olan bireyler vb.) afetlerin olumsuz etkilerine daha fazla maruz kalmaktadır. Bu nedenle toplumlar; afet öncesi, afet esnası ve afet sonrasında geliştirecekleri politikalarda savunmasız grupları göz önünde bulundurarak daha hassas olmalı ve gerekli önlemleri almalıdır. Çocuklar afet esnası ve sonrasında afetten en fazla etkile- nen, en fazla can kaybı ve psikososyal travmaya maruz kalan bireylerdir. Afetler sonucu oluşan risklerden hem doğrudan hem de ailelerinin tepkilerini gözlemleyerek veya bunların etkisinde kalarak dolaylı biçimde etkilenirler. Çocukların bes- lenme, barınma, güvenlik, eğitim, sağlık gibi temel ihtiyaçla- rının karşılanmasına yönelik pozitif ayrımcılık yapılması etik bir sorumluluktur. Türkiye’de meydana gelebilecek herhangi bir afette çocuk haklarının korunması ve çocukların iyileştir- me süreçlerinde etkin rol almaları için çocuk dostu alanlar oluşturulması, psikososyal destek hizmetlerinin sağlanması, eğitim olanaklarının devam ettirilmesi gibi önlemler alınmak- tadır(Görsel 6.7). Savunmasız grupların korunması, insan hakları kapsamında uluslararası yasa ve standartlarla sağlanmaktadır. Örneğin Türkiye’nin de taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, dünyadaki tüm çocukların korunması ve belirli standartlarda onlara yardım ulaştırılmasını sağlayan uluslararası belgelerden en kapsamlı olanıdır. Ço- cuğun korunmasına yönelik faaliyetler, koruyucu çevre anlayışının yanı sıra hak temelli yaklaşımla da gerçekleştirilmelidir. Dayanak noktası uluslararası hukuk olan bu yaklaşım sayesinde adaletsizlik, eşitsizlik ve ihmal edilmişlik ortadan kaldırılmış olur. Afetler ve Bilgi Kirliliği Afetler ve Savunmasız Gruplar Görsel 6.7: 06 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında çocukların eğitimleri için hazırlanmış sınıf Afet Yönetimi