9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 112 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Sürekli Rüzgârlar Sürekli basınç merkezleri arasında yıl boyunca esen rüzgârlardır. Sürekli rüz- gârlar; Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü nedeniyle kuzey yarım kü- rede sağa, güney yarım kürede sola sapar ve hep aynı yöne doğru eser. Bu rüzgârlar; alizeler, batı rüzgârları ve kutup rüzgârlarıdır (Görsel 3.20). Alize Rüzgârları: 30° enlemleri üzerindeki dinamik yüksek basınç (DYB) alanlarından Ekvator’daki termik alçak basınç (TAB) alanlarına doğru eser. Alizeler, etkili olduğu kıtaların doğu kıyılarına bol yağış bırakır. Ekvator’a doğru esen alizeler, Ekvatoral bölgede karşılaşarak yükselir ve yaklaşık 3.000 m yüksekte eserek 30° enlemlerine doğru hareket eder. Bu rüzgârlara ters alizeler adı verilir. Batı Rüzgârları: 30° enlemleri üzerindeki dinamik yüksek basınç (DYB) alanlarından 60° enlemleri üzerindeki dinamik alçak basınç (DAB) alanlarına doğru eser. Orta kuşakta etkili olan ve batıdan doğuya doğru esen bu rüzgâr- lar kıtaların batı kıyılarına bol yağış getirir. Kutup Rüzgârları: Kutuplardaki termik yüksek basınç (TYB) alanlarından 60° enlemleri üzerindeki dinamik alçak basınç (DAB) alanlarına doğru esen soğuk rüzgârlardır. Görsel 3.20 Sürekli rüzgârlar Yeryüzünde rüzgâr oluşumu ve çeşitleri üzerinde basınç farkları, koriolis kuvveti, merkezkaç etkisi ve sürtünme kuvveti etkilidir. Basınç merkezleri- nin yönü ve genel atmosfer dolaşımı sonucunda ortaya çıkan rüzgârlar; sü- rekli, tropikal, mevsimlik (devirli) ve yerel rüzgârlar olmak üzere dört grupta incelenebilir (Şema 3.2).

3. ÜNİTE: DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER 111 Şema 3.2: Rüzgâr çeşitleri TAB TYB TYB DYB DYB DAB DAB 30° 60° 60° 90° 90° 0° 30° Alize rüzgârları Batı rüzgârları Kutup rüzgârları Kutup rüzgârları Batı rüzgârları Alize rüzgârları Mevsimlik (Devirli) Rüzgârlar Yerel Rüzgârlar RÜZGÂR ÇEŞITLERI Sürekli Rüzgârlar Tropikal Rüzgârlar