9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 111 Cevapları (MEB Yayınları)

3. ÜNİTE: DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER 110 Rüzgârın Hızı (Şiddeti): Rüzgârın hızını etkileyen faktörler şöyle sıralana- bilir: • Basınç Farkı: Basınç merkezleri arasındaki basınç farkı ne kadar fazlaysa rüzgâr o kadar hızlı eser. • Basınç Merkezleri Arasındaki Uzaklık: Basınç merkezleri arasındaki mesafenin fazla olması rüzgârın hızını azaltan bir etkiye sahiptir. Bunda Dünya’nın dönme hareketinin rüzgârı sapmaya uğratması ve yeryüzüne sürtünen hava kütlesinin gücünün azalması etkilidir. • Sürtünme: Rüzgârlar; yer şekillerinin düz olduğu yerlerde daha hızlı, dağ- lık ve engebeli arazilerde sür­tünme nedeniyle daha yavaş eser. Kentsel alanlar ve orman örtüsünün yoğun olduğu yerlerde de sürtünmeden dolayı rüzgâr hızı azalmaktadır. Yeryüzüne yakın esen rüzgârlar fazla sürtünme nedeniyle hız kaybeder. Yüksekte esen rüzgârlar sürtünme az olduğundan hız kaybetmezler. Rüzgârın Yönü: Rüzgârların bir merkeze göre estiği doğrultuya rüzgârın yönü denir. Rüzgâr yönü coğrafi yönlere göre ifade edilir. Hava, yüksek basınç merkezi ile alçak basınç merkezi arasında hareket ettiği için rüzgârın yönünü öncelikle basınç merkezlerinin konumu tayin eder. Dün- ya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü nedeniyle rüzgârlar kuzey yarım kürede sağa, güney yarım kürede sola sapar. Yer şekilleri de rüzgârların esiş yönünü etkiler. Rüzgârların esme yönü, dağlar ve vadilerin uzanış yönüne uyar. Rüzgârın Esme Sıklığı (Frekansı): Rüzgârlar her zaman aynı yönden esmez. Rüzgârın esme sıklığı, rüzgârın bir yöne ait esme sayısıdır. Rüzgârın yıl içinde en sık estiği yöne hâkim rüzgâr yönü denir. K Yerleşme Göl Akarsu Dağ (2450 m) Göl A B C Ç D E F G Aşağıdaki haritada bir yerleşim merkezi gösterilmiş ve tabloda yönü yerleşim merkezine doğru olan rüzgârın esme sıklığı (frekansı) verilmiştir. Buna göre soruları cevaplayınız. Rüzgâr Yönü Rüzgâr Frekansı (Gün) Kuzey 90 Kuzeydoğu 40 Doğu 60 Güneydoğu 20 Güney 10 Güneybatı 10 Batı 50 Kuzeybatı 40

1. Yerleşim merkezine ait rüzgâr frekans gülünü grafik üzerinde tarayarak gösteriniz. Kuzey Güney Güneydoğu Kuzeydoğu Güneybatı Kuzeybatı Doğu Batı 100 100 100 100 100 100 100 100 50 50 50 50 50 50 50 50 UYGULAMA Rüzgârın Yönü

2. Bir yerleşmenin yakınında sanayi bölgesi kurulması planlanmaktadır ancak yerleşme, sanayi tesislerinin oluştura- bileceği hava kirliliğinden etkilenmemelidir. Yerleşme bölgesindeki rüzgârın yönü ve esme sıklığı dikkate alındığın- da sanayi tesisinin haritada harflerle gösterilen alanlardan hangilerine kurulması daha doğru olur? 0 10 km