Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema Arkeler Arkeler, prokaryotik hücre yapısına sahip tek hücreli organizmaların ikinci büyük grubunu oluşturan mikroorganizma grubudur. Yapısal ve biyokimyasal özellikleri açısından bakterilerden farklıdır. Arkelerin hücre duvarlarında peptidoglikan bulun maz ve hücre zarlarında diğer organizmalarda bulunmayan sıra dışı lipitler bulunur. Bazı arke türlerinin DNA’ları ökaryotlarda olduğu gibi histon prote inine sarılı şekilde kompleks oluşturur. Arkeler, bakteriler gibi pro karyotik hücre yapısına sahip olmalarına karşın moleküler düzeyde bakterilerden çok ökaryotik hücrelere benzemektedir. Arkeler; diğer canlılar için zorlu şartlar olarak sayılabilecek çok sıcak, çok soğuk, aşırı asidik ve bazik, aşırı tuzlu ortamlarda yaşayabilen türleri içeren prokaryotları temsil eder. Yaşam alanları oldukça çeşitli olan arkeler; okyanusların derin bölgelerinden hidrotermal bölge lere, kaplıcalardan tuz havzalarına ve kutup ortamlarına kadar birçok zorlu doğa koşullarında yaşayabilir (Görsel 2.31). Bazı arke türleri ter mitlerin (beyaz karıncalar), sığırların bağırsakları gibi sadece anaero bik (oksijensiz) koşullarda yaşarken göletlerin ve bataklıkların dibinde, çürüyen bit kilerin arasında yaşayanları da vardır. Arkeler ve bu canlılardan elde edilen enzimler; çevresel kirlilikle mücadelede, biyoyakıt üretimi gibi biyoteknolojik ve endüstriyel süreçlerde de kullanılır. Ökaryotlar Ökaryotlar, hamurun kabarmasını sağlayan tek hücreli mayalardan okyanuslardaki devasa boyuta sahip balinalara kadar prokaryotların dışında kalan tüm canlıları kap sayan domaindir. Ökaryotlar domaini içerisinde yer alan canlıların hücreleri, belirgin bir çekirdek ve yine zarla çevrili yapıları ile diğer domainlerden ayrılır (Görsel 2.32). Ancak ökaryotik hücrelerde bulunan zarla çevrili yapılar, birbirinden farklılık gösterebileceği gibi bütün ökaryotik hücrelerde zarlı yapıların tamamı da bulunmayabilir. Ökaryot hücrelerin genetik materyali (DNA), histon adı verilen proteinler üzerine sarılarak hücre bölünmesi sürecinde DNA’nın sıkıca paketlenmesini sağlar. Ökaryot hücrelerin içinde hücre şeklinin korunmasına ve hücre içi organellerin hareketine katkı sağlayan hücresel iskelet de bulunur. Bu gruptaki canlılar tek hücreli organizmalardan çok hüc reli organizmalara kadar çeşitli organizasyon seviyelerine sahip olabilir. Çekirdek Görsel 2.32 Ökaryotik hücrelerde belirgin bir çekirdek ve zarla çevrili yapılar bulunur. Görsel 2.31 Arkeler sıcak su kaynakları gibi ekstrem koşullarda yaşayabilir.
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Mitoz bölünme: Vücut hücrelerinde gerçekleşir; büyüme, gelişme ve onarımı sağlar. Kromozom sayısı sabit kalır (2n→2n) ve kalıtsal çeşitlilik oluşmaz.
Mayoz bölünme: Üreme ana hücrelerinde gamet oluşumunu sağlar. Homolog kromozomların rastgele ayrılması ve krossing-over sayesinde genetik çeşitlilik sağlanır; kromozom sayısı yarıya iner (2n→n).
