9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 133 Cevapları (MEB Yayınları)

7. Etkinlik Adı Domainlerin Genel Özellikleri Amaç Domain sisteminde yer alan canlıların özellikleriyle ilgili çıkarım yapabilme Süre 80 dk. Yönerge • Domainlerin genel özelliklerine ait animasyonu karekodu kullanarak izleyiniz. • Aşağıda uygulama basamakları verilen etkinliği gerçekleştiriniz. 1. Aşağıdaki bilgi kartlarında görselleri ve genel özellikleri verilen canlıları inceleyiniz. Bu canlıların hangi domain (bakteri, arke, ökaryot) içerisinde yer alabileceğine dair varsayımlarda bulununuz. Üç Üst Âlem (Domain) Sistemine Ait Canlıların Özellikleri Bilimsel adı: Methanobrevibacter smit­ hii (Metanobırevibakter simiti) Özellikleri: İnsan bağırsağında yaşayan tek hücreli bir canlıdır. DNA paketleme ve genetik materyalin organizasyonunda rol oynayan histon proteinleri sentezleyebi­ lir. Bu canlı plazmit içermez ancak bulun­ duğu domaine ait birçok tür plazmit içerir ve direnç geliştirebilir. Bu canlının dâhil olduğu domaindeki bazı türler, aşırı sıcak ve tuzlu çevre koşullarında da yaşayabilir. 5 Bilimsel adı: Ophrys lycia (Opris liyka, Likya kaş orkidesi) Özellikleri: Likya Kaş orkidesi, sahip olduğu kloroplastlar sayesinde kendi besinini kendi üretir. Çok hücreli bir or­ ganizmadır. Hücre çekirdeği histon pro­ teinleriyle paketlenmiş doğrusal bir ge­ netik materyal içerir. Selüloz içeren hücre duvarına sahiptir. Bu türün bulunduğu domaindeki canlıların çoğu üreticiler sı­ nıfında yer alır. 6 Bilimsel adı: Apis mellifera (Apis mellifera, Bal arısı) Özellikleri: Çok hücreli bir canlıdır. Hücre duvarı bulunmaz. Hücrelerinde çekirdek ve zarlı organelleri vardır. Doğrusal genetik materyali histon proteinlerine sarılıdır. Aşırı zorlu doğa koşullarında yaşayamaz. Bitkile­ rin tozlaşmasında için önemli rol oynar. 4 Bilimsel adı: Euglena gracilis (Öglena gırasilis) Özellikleri: Çekirdek ve zarla çevrili organellere sahip tatlı suda yaşayan tek hücreli organizmadır. Bitkiler gibi ken­ di besinlerini kendileri üretebilir ya da hayvanlar gibi besinlerini dışarıdan hazır alarak sindirir. Bu türün içinde yer aldığı domain; hayvan, bitki ve mantar benzeri tek ya da çok hücreli canlıları içerir. Bu domaindeki canlıların bazıları fotosente­ tik bazıları ise heterotrofiktir. 1 Bilimsel adı: Escherichia coli (Eşerişya koli) Özellikleri: Tek hücreli, prokaryot yapılıdır. Peptidoglikan yapıda hücre duvarı bulunur. Halkasal bir kromozoma sahiptir ve genetik materyali histon proteine sarılmamıştır. Plaz­ mit içerir. Yer aldığı domaindeki canlıların ba­ zıları zorlu çevre şartlarına oldukça dayanıklı ve antibiyotiklere dirençli olabilir. 2 Bilimsel adı: Omphalotus nidiformis (Ompalotus nidiformis, Hayalet mantarı) Özellikleri: Çok hücreli bir yapıya sahip bu organizma genellikle ağaç gövdeleri üzerinde çürükçül beslenir. Yer aldığı do­ maindeki bazı türleri tek hücreli olabilir. Bu türün yer aldığı domaindeki canlıların bazıları zehirli olması yanında domain ekolojik öneme sahip türleri de içerir. Ki­ tin içeren hücre duvarına sahiptir. 3