9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 189 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik Bir sıvının sahip olduğu moleküller arası etkileşim türü sıvının akışkanlığını belirler. Sıvıların moleküler arası etkileşim kuvvetleri değiştikçe akışkanlık­ ları da değişir. İki farklı sıvının moleküller arası etkileşim türü aynı olsa bile akışkanlıkları farklıdır. Örneğin su ve gliserinin molekülleri arasında hidro­ jen bağı vardır. İki sıvının akışkanlığında sıvı molekülleri arasında olu­ şan hidrojen bağlarının sayısı ve kuvveti etkili olacağından akışkanlıkları da farklıdır. Sıvıların akışkanlığını belirleyen bir diğer etken ise sıcaklıktır. Sıvıların viskozitesini ölçmek için kullanılan araçlara viskozimetre denir ve laboratuvarlarda genellikle Ostwald (Osvald) viskozimetresi kullanılır (Görsel 2.29). Sıvıların akışkanlıkları birbirleriyle kıyaslanarak da belirlenebi­ lir. Bunun için birçok farklı yöntem kullanılabilir. Aynı miktardaki farklı sıvıların ince bir boru, damlalık veya büretten akma süresi ya da belirli eğime sahip bir yüzeyden serbest akış hızı tespit edilirse sıvıların viskozitesi belirlenmiş olur. Sıvıların vizkositesini tespit etmek için büret veya pipetten belirli bir sürede akan sıvının hacmi ölçülebilir. Uzun bir kabın içindeki sıvılara bırakılan çelik bir bilyenin sıvı yüzeyinden tüpün dibine iniş süresi de sıvıların viskozitesinin belirlenmesini sağlar. Görsel 2.29 Ostwald viskozimetresi Deneyin Adı: Akışkanlık-Moleküller Arası Etkileşim İlişkisi Deneyin Amacı: Moleküler arası etkileşimlerin sıvıların akışkanlığına etkisine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme Malzemeler: saf su, etil alkol, propil alkol, etilen glikol, gliserin, aseton, karbon tetraklorür, mezür, beherglas, kronometre, pipet, büret, musluklu şişe, çelik bilye, damlalık, eğik düzlem, termometre İşlem Basamakları Aşağıda sıvıların akışkanlıklarıyla ilgili bir deneyde kullanacağınız sıvılar hakkında bazı bilgiler ve mal­ zemeler verilmiştir. Deneyiniz için ihtiyacınız olan malzemeleri kullanınız ve aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayınız.

1. Deneyde sıvıların akışkanlığını nasıl bulacağınızı işlem basamaklarına yazınız.

2. Sıvıların akışkanlıklarına ilişkin deneyden elde ettiğiniz verileri aşağıdaki tabloda “ölçülen akış­ kanlık değeri 1” yazılı satıra yazınız. Sıvıların akışkanlıklarını birden fazla yöntemle belirlediyseniz “ölçülen akışkanlık değeri 2” yazılı yeri kullanınız.

3. Bulduğunuz değerleri sınıftaki arkadaşlarınızın bulduğu değerlerle ve Tablo 2.6’daki viskozite de­ ğerleri ile karşılaştırınız. Moleküller Arası Etkileşimler Sıvıların Akışkanlığını Nasıl Etkiler? Etkinlik-2.25