9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 152 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik iyon-indüklenmiş dipol etkileşimi İyon-İndüklenmiş Dipol Etkileşimi Anyon veya katyon apolar bir moleküle veya soy gaz atomuna yeterince ya­ kınlaşırsa geçici olarak moleküldeki elektriksel yüklerin dengeli dağılımını et­ kiler. Apolar molekülün anyona yakın bölgesi kısmen artı (δ +), katyona yakın bölgesi kısmen eksi (δ −) yüklenir. İyon ile apolar molekülün kısmi yükleri ara­ sında oluşan elektrostatik çekime iyon-indüklenmiş dipol etkileşimi denir (Görsel 2.17). Dipol-İndüklenmiş Dipol Etkileşimi Polar bir molekül apolar bir moleküle veya soy gaz atomuna yeterince yakın­ laşırsa geçici olarak apolar moleküldeki elektriksel yüklerin dengeli dağılma­ sını etkiler. Apolar molekülde polar molekülün etkisiyle geçici olarak kısmen artı (δ +) ve kısmen eksi (δ −) yüklü bölgeler oluşur. İndüklenmiş dipol ile oluşan bu bölgeler ve polar moleküldeki yüklü bölgeler arasındaki elektrostatik çeki­ me dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi denir (Görsel 2.18). Yapıdaki elektron sayısı fazla ve elektron bulutu dağılmış ise kutuplanabilirlik kolaylaşır ve London kuvveti artar (Görsel 2.16). London kuvveti, dipol-dipol ve dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri IUPAC ta­ rafından van der Waals kuvvetleri olarak adlandırılır. H2 molekülleri arasındaki London kuvveti London kuvveti δ + δ + δ¯ δ¯ H2 molekülünde yük dağılımının bozularak geçici dipol oluşumu Simetrik yük dağılımı Asimetrik yük dağılımı δ + δ¯ dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi H H HCl molekülü HCl molekülü He atomu He atomu H H Cl Cl δ + δ − δ + δ − Na + iyonu Na + iyonu Na + Na + + − He atomu He atomu Görsel 2.16 London kuvveti oluşumu Görsel 2.17 Na + iyonu ile He atomu arasında iyon-indüklenmiş dipol etkileşimi oluşumu Görsel 2.18 HCl ile He arasında dipol- indüklenmiş dipol etkileşimi oluşumu