9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 151 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik Cl Dipol-dipol etkileşimi H Cl Cl İyon-Dipol Etkileşimi İyonlar ve polar moleküller arasında görülür. İyonik yapılı bileşiklerin polar çözücülerde çözünmesi sırasında oluşan etkileşim iyon-dipol etkileşimine ör­ nek verilebilir. Yemek tuzu (NaCl) gibi iyonik yapılı bileşik, su (H2O) gibi polar çözücüde çözündüğünde iyonlarına ayrışır. Ortamdaki anyon ve katyonun polar moleküldeki kısmi yüklü bölgeler ile oluşturduğu etkileşime iyon-dipol etkileşimi denir (Görsel 2.15). London Kuvveti Yük dağılımının konumunun değişmesi tüm moleküllerde gözlemlenen bir durumdur. Bu durum sonucu oluşan etkileşim türü tüm moleküller ara­sında bulunur ancak maddenin fiziksel özelliklerini belirleyen etkin kuvvet sadece geçici dipole sahip moleküllerde görülür. Soy gaz atomları ve bütün apolar molekül­lerde fiziksel özellikleri belirleyen bu çekim kuvvetine dağılma kuv­ veti, in­düklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi veya London (Lan­ dın) kuvveti denir. Genel olarak apolar moleküller ve soy gaz atomlarının yapısında elektron bulutunun dağılımı simetriktir ancak bu yapıya yaklaşan bir başka atom, iyon ya da molekülle simetrik yük dağılımı bozulur ve geçici dipol oluşur. HCl molekülünde kalıcı dipol HCl molekülünde atomlar arası ve moleküller arası etkileşim Dipol-Dipol Etkileşimi Polar moleküller bir araya geldiğinde ayrı moleküllerdeki zıt kutuplu atomlar arasında elektriksel bir çekim kuvveti ortaya çıkar. Bu etkileşime dipol-dipol etkileşimi denir. Dipol-dipol etkileşimi polar moleküller içeren saf bir maddenin kendi mole­ külleri arasında görülür (Görsel 2.14). Farklı tür polar moleküllerin bir araya gelmesiyle oluşan karışımlarda ve bu moleküller arasında da görülebilir. δ¯ δ¯ δ¯ δ + δ + δ + iyon-dipol etkileşimi δ + Na + H δ¯ H O CI¯ δ + δ + iyon-dipol etkileşimi Görsel 2.14 Etkileşim türleri Görsel 2.15 İyon-dipol etkileşimi