9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 96 Cevapları (MEB Yayınları)

3. ÜNİTE: DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER 95 dan Ekvator’a doğru artması sıcaklık-enlem ilişkisi olarak açıklanır (Görsel 3.6). Kuzey yarım kürenin orta kuşağında yer alan Tür- kiye’de sıcaklıkların genel olarak güneyden ku- zeye gidildikçe azalması sıcaklık-enlem ilişkisine örnektir.

b) Dünya’nın Dönme Hareketi (Günlük Hareket) Dünya, ekseni etrafında saatte 1.670 km hızla (Ekvator’daki dönüş hızı) döner. Dünya, ekseni etrafındaki bu dönüşünü batıdan doğuya doğru 24 saatte tamamlar. Böylece bir gün meydana gelir (Görsel 3.7). Görsel 3.7 Güneş’in gün içinde ufuktaki konumu (Gece ve gündüz süresinin eşit olduğu bir güne göre çizilmiştir.) Görsel 3.6: Sıcaklık-enlem ilişkisi Ekvator 0o 90o 90o Soğuk Sıcak Soğuk G Ü N E Ş I Ş I N L A R I 12.00 DOĞU BATI 09.00 06.00 18.00 15.00 Eksen Kutup noktalarını bir- leştirdiği ve Dünya’nın içinden geçtiği varsayılan çizgidir. Dünya’nın ekseni etrafında dönmesine bağlı olarak herhangi bir yerde gün için- de sıcaklık farkları oluşur. Bir başka deyişle sabah, öğle ve akşam saatlerindeki sıcaklık değerlerinin değişmesindeki etken günlük harekettir. Günöte (4 Temmuz) Günberi (3 Ocak) 21 Mart 23 Eylül 21 Aralık 21 Haziran Yörünge Güneş Görsel 3.8 Dünya’nın Güneş etrafındaki yıllık hareketi

c) Dünya’nın Dolanma Hareketi (Yıllık Hareket) Dünya, Güneş’in etrafında dolanma hareketini elips şeklindeki yörüngesinde 365 gün 6 saatte tamamlar. Dünya’nın yörüngesi ile Güneş arasındaki düzlem, yörünge düzlemi veya ekliptik düzlem olarak adlandırılır (Görsel 3.8). Yörüngenin elips şeklinde olması nedeniyle Dünya ile Güneş arasındaki uzak- lık değişir. Uzaklığın değişmesi; Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hızını etkiler, yarım kürelerde yaşanan mevsim sürelerinin farklı olmasına neden olur. Ancak bu durumun sıcaklık üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.