Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
3. ÜNİTE: DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER 89 3.1.2. İklim Sistemi İklim, bir bölgedeki hava koşullarının uzun süreli ortalamalarının ve uç de- ğerlerinin genel durumudur. Doğrudan ve dolaylı etkileriyle doğal çevreyi bi- çimlendiren, beşerî sistemleri şekillendiren ve tüm canlıların yaşam koşulları- nı belirleyen coğrafi unsurlardan biridir. Hava olaylarında olduğu gibi iklim koşullarını belirleyen, alan ve zaman ba- kımından değişimleri sağlayan tek unsur atmosfer değildir. İklim, atmosferin yanında hidrosfer (yeryüzündeki okyanus, deniz, göl, akarsu), kriyosfer (kar ve buz örtüsü), litosfer (taş küre) ve biyosfer (canlılar) arasındaki karşılıklı ilişkilerle belirlenen bir sistemdir. Bunun yanında hava olaylarını oluşturan sıcaklık, nem, yağış, hava basıncı, rüzgâr gibi iklim değişkenleri de dünyanın iklim sisteminin işleyişinde anahtar rol oynar. Dünyanın iklim sistemi, kendisini oluşturan bileşen veya değişkenlerden her- hangi birinde meydana gelen değişikliklerden etkilenmektedir. Dünyanın iklim sistemini çözümleyebilmek için iklim sistemini oluşturan bileşen ve değişken- leri ayrı ayrı incelemek gerekir (Şema 3.1). Şema 3.1: İklim sisteminin bileşen ve değişkenleri İKLİM SİSTEMİ İKLİM SİSTEMİNİN BİLEŞENLERİ Litosfer (Taş Küre) Sıcaklık Hidrosfer (Su Küre) Rüzgârlar Kriyosfer (Buzul Küre) Hava Basıncı Atmosfer (Hava Küre) Nemlilik ve Yağış Biyosfer (Canlı Küre) İKLİM SİSTEMİNİN DEĞİŞKENLERİ
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Doğal Nedenler: Küresel iklim krizine bağlı kuraklık, yağış miktarının belirgin biçimde azalması ve yüksek sıcaklıklarla şiddetlenen buharlaşma.
Beşerî Nedenler: Göl çevresinde açılan ruhsatsız derin artezyen kuyuları, aşırı yer altı suyu tüketimi ve gölü besleyen dereler üzerine göletler kurulmasıdır.
