Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
4. Ünite: BEŞERÎ SISTEMLER VE SÜREÇLER 149 Göç Ülkeler arasındaki anlaşmalar doğrultusunda gerçekleşen mübadele göçleri zorunlu olarak yapılan tarihsel göçlerdir. Lozan Barış Antlaşması’yla Türki- ye ve Yunanistan arasında nüfus mübadelesi protokolü imzalanmıştır. Buna göre Yunanistan’daki Türkler ile Türkiye’deki Rumlar yer değiştirmiştir. Ro- manya ile Bulgaristan arasında da mübadele göçü yaşanmıştır. Doğal, siyasi, sosyal ve ekonomik faktörler insanları yer değiştirmeye sevk edebilmektedir. Bugün de afet, savaş, iç karışıklık, yoksulluk, iş bulma arzu- su, eğitim, sağlık gibi farklı nedenlerle göçler artarak devam etmektedir. Harita 4.1: Türklerin Türkistan’dan göç rotaları Karmaşık ve çok yönlü bir olgu olan göç; insanların bulundukları yerden doğal, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel nedenlerle başka bir yere hareket etme- sidir. İnsanlık tarihi boyunca farklı bölgelere birçok göç yaşanmıştır. Kavimler Göçü, Yeni Dünya kıtalarına göçler, köle göçleri ve Sanayi Devrimi’nden itiba- ren yapılan işçi göçleri tarihî göçlere örnek verilebilir. Tarihî göçler arasında Türklerin, ana yurdu olan Türkistan’dan çeşitli nedenlerle yaptığı göçler de yer almaktadır. Türkler, MÖ 1500’lerde başlayıp MS 800’lere kadar devam eden bu göçlerle farklı bölgelere yayılmıştır (Harita 4.1). Türkis- tan’dan yapılan Türk göçlerinin başlıca nedenleri şunlardır: • İklim değişikliği sonucunda artan kuraklık nedeniyle otlakların azalması • Bölgedeki doğal kaynakların mevcut nüfusun ihtiyaçlarını karşılayamaması • Çinliler ve Moğollar tarafından yapılan baskılar, savaşlar ve siyasi anlaşmaz lıklar • Yeni yerler keşfetme isteği ! ! A F R İ K A Nil M I S I R K I Z I L D E N İ Z ANADOLU KA RA DE N İZ A K D E N İ Z BALKANLAR A V R U P A İrtiş Obi HA ZAR DEN İZİ Kavimler Kapısı Don Lena K U Z E Y B U Z D E N İ Z İ Yenisey Amur SARI DENİZ Sarı Irmak GÜNEY ÇİN DENİZİ U M M A N D E N İ Z İ H İ N T O K Y A N U S U T İ B E T H İ N T SİNT Mohencodara Ganj Gobi Çölü MANÇURYA Baykal Gölü T Ü R K İ S T A N TARIM HAVZASI Aral Gölü Ç İ N BURMA B E N G A L K Ö R F E Z İ B Ü Y Ü K O K Y A N U S Harappa Balkaş Gölü ATL AS O K YA NU SU A S Y A Fırat Dicle Issık Gölü Volga/İtil Tuna 180° 150°D 120°D 120°D 90°D 90°D 60°D 60°D 30°D 0° 30°K 30°K 0° 0° Türklerin Ana Yurdu ve Göç Yönleri Harita Genel Müdürlüğü tarafından üretilmiştir. Göç Yönleri Ana Yurt km 0 600 1.200 1.800 2.400 300
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Doğal Nedenler: Küresel iklim krizine bağlı kuraklık, yağış miktarının belirgin biçimde azalması ve yüksek sıcaklıklarla şiddetlenen buharlaşma.
Beşerî Nedenler: Göl çevresinde açılan ruhsatsız derin artezyen kuyuları, aşırı yer altı suyu tüketimi ve gölü besleyen dereler üzerine göletler kurulmasıdır.
