Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
3. ÜNİTE: DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER 3.1.3. İklim Türleri Dünya’da iklim türlerinin belirlenmesinde genel olarak sıcaklık, basınç, rüz- gârlar, nem, yağış gibi iklim değişkenlerinin uzun süreli ortalamaları dikkate alınır. Bu ortalamaların benzer olduğu alanlar, aynı iklim bölgesi (makroklima) olarak kabul edilir. Dünya’nın şekli (enlem) ve hareketleri, karasallık-denizel- lik, sıcak-soğuk akıntılar ve topoğrafik faktörlerin (yeryüzü şekilleri, yükselti, bakı, dağların uzanışı ve eğim) değişmesi sonucu farklı iklim türleri ortaya çıkmıştır. Özellikle sıcaklıklara bağlı olarak yeryüzündeki iklim türleri; sıcak, ılıman ve soğuk iklimler şeklinde üçe ayrılır (Şema 3.3): Tropikal kuşakta görülen sıcak iklimlerde ortalama sıcaklıklar yıl boyunca çok değişmez. Mevsimler, genel olarak kurak ve yağışlı dönemler şeklinde belir- ginleşir. Sıcak iklimler; ekvatoral iklim, çöl, savan ve muson iklimleri olmak üzere dörde ayrılır. Dört mevsimin belirgin olarak yaşandığı orta kuşakta (30°-60° enlemleri) gö- rülen ılıman iklimler; Akdeniz iklimi, okyanusal iklim, ılıman karasal (step) ik- lim ve sert karasal iklim olmak üzere dörde ayrılır. Kutuplara yakın alanlarda ve çok yüksek kesimlerde görülen soğuk iklimlerde sıcaklıklar yıl boyunca düşüktür. Soğuk iklimler; tundra (kutup altı) iklimi, ku- tup iklimi ve yüksek dağ iklimi olmak üzere üçe ayrılır (Harita 3.12). Yüksek dağ iklimi Çöl iklimi Ekvatoral iklim Tundra iklimi Kutup iklimi Savan iklimi Okyanusal iklim Akdeniz iklimi Karasal iklim Sert karasal iklim Muson iklimi 0 1000 2000 km Ekvator Hint Okyanusu Atlas Okyanusu Kuzey (Arktik) Okyanusu Güney Okyanusu Büyük Okyanus Büyük Okyanus Şema 3.3: İklim türleri Sıcak İklimler Ilıman İklimler Soğuk İklimler Ekvatoral İklim Akdeniz İklimi Tundra (kutup altı) İklimi Savan İklimi Okyanusal İklim Kutup İklimi Çöl İklimi Ilıman Karasal (step) İklim Yüksek Dağ İklimi Muson İklimi Sert Karasal İklim İKLİM TÜRLERİ Bulunduğu bölgenin ortalama iklim koşul- larından, arazi şekli, toprak özellikleri ve insan faaliyetlerinin etkilerinden dolayı sapma gösteren küçük bir alandaki özel iklim koşullarına mikrokli- ma adı verilir.