9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 107 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Basınç Hava basıncı, yatay yönlü hava hareketlerinin meydana gelmesinde etkili olan iklim değişkenidir. Yere ve zamana göre değişim gösterir. Bir yerdeki hava basıncı standart olarak kabul edilen 1013 mb’dan fazla veya az olabilir. Bu değerin üstünde olan basınca yüksek basınç, altında olan basınca da alçak basınç denir. Basınç sistemleri, birbirlerine göre yüksek basınç ya da alçak basınç olarak da değerlendirilebilir. Yeryüzündeki farklı basınç değerleri izobar eğrileri kullanılarak haritalanır. Aynı basınç değerine sahip noktaların birleştiril- mesiyle oluşturulan eğrilere izobar (eş basınç) adı verilir. İzobar eğrileri, iç içe kapalı eğriler oluşturuyorsa basınç değerlerine göre yüksek basınç (antisiklon) veya alçak basınç (siklon) merkezi olarak adlandırılır. (Harita 3.5). Basıncın Dağılışını Etkileyen Faktörler

1. Yer Çekimi Atmosferi oluşturan gazlar, yer çekiminin etkisiyle Dünya’nın etrafını sarar. Dünya’nın geoit şekli nede- niyle yer çekimi Ekvator’dan kutuplara doğru artar. Buna bağlı olarak Ekvator’dan kutuplara doğru hava basıncı artar.

2. Yükselti Atmosferdeki gazların yoğunluğu, yer çekiminin de etkisiyle yerden yükseldikçe azalır. Bu nedenle yük- selti arttıkça basınç azalır. Yüksek kesimlerinde ha- vanın yoğunluğu ve basıncı daha azdır (Grafik 3.2).

3. Sıcaklık Hava ısındıkça genleşir, hafifler ve yükselir. Böylece basınç azalır. Soğumanın etkisiyle havanın yoğun- luğu artar ve hava alçalır. Bunun sonucunda basınç artar. Isınma veya soğuma etkisiyle oluşan basınç merkezlerine termik basınç merkezi denir. Ekva- tor’da sürekli alçak basınç, kutuplarda sürekli yüksek basınç olması termik nedenlere bağlıdır.