9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 74 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema Organik Moleküllerin Ayıraçları Besinlerdeki organik moleküllerin belirlenmesine yönelik süreçler hem biyoloji hem de kimya disiplinleri için önemlidir. Kimyasal işlemler çerçevesinde, bileşik oluşturma veya ayrıştırma yoluyla niteliklerini tayin etmek için kullanılan ayıraç (indikatör) molekülleri, tüketilen besinlerdeki organik moleküllerin belirlenme­ sinde de kullanılır. Ayıraçlar tespit edilmek istenen moleküllerle etkileşime girerek renk değiştirir. Böylece belirli bir karışım içerisinde istenilen bileşiğin varlığı tespit edilebilir. Organik moleküllerin tespitinde ayıraçların, nasıl kullanıldığına yönelik hazırlanan ve karekod ile verilen etkileşimli animasyonu izleyiniz. Organik moleküllerin ayıraçları, endüstride geniş bir kullanım alanına sahiptir. Özellikle gıda endüstrisinde ürünlerin bileşimlerini ve kalitelerini kontrol etmek için kullanılır. Nişasta içeriğini belirlemek için Lugol testi, protein içeriğini ölçmek için biüret testi yaygın olarak kullanılır. İlaç endüstrisinde ilaç bileşenlerinin saflığı­ nı ve etkinliğini kontrol etmek, kozmetik sektöründe ise ürün formülasyonlarının doğruluğunu ve kalitesini doğrulamak için ayıraçlardan yararlanılır. 1.7. BESİNLERİN YAPISINDA BULUNAN KARBOHİDRAT, LİPİT VE PROTEİNLERİN BELİRLENMESİ Konuya Başlarken Yönerge: Aşağıdaki soruları yanıtlayınız. • Günlük tüketilen besinlerin içeriğinde hangi organik molekül olduğu nasıl anlaşılır? • Süt ve süt ürünlerinin içerisindeki karbohidratların belirlenmesinde kullanılan ayıraçlar nelerdir? Organik Moleküllerin Ayıraçları Saf zeytinyağı; sağlık açısından birçok faydası olan, yemekle­ re lezzet katan, antioksidan ve sağlıklı yağ içeriği açısından oldukça zengin bir besindir (Görsel 1.65). Bu nedenle saf ve kaliteli zeytinyağı kullanmak hem beslenme kalitesini hem de yemeklerin lezzetini artırır. Zeytinyağının saf olup olma­ dığı nasıl anlaşılır? Zeytinyağının saflığı sadece sağlık açısından değil ekonomik açıdan da önemlidir. Basit testlerle yüksek kaliteli ve saf bir ürünün elde edildiğinden emin olmak mümkündür. Marketlerden alınan gıdaların ambalajlarındaki besin etiketi bilgilerini kontrol etmenin yanı sıra basit gözlem ve testlerle bu gıdaların içeriğinde karbonhidrat, yağ, protein gibi orga­ nik moleküllerin bulunup bulunmadığı tespit edilebilir. Bu basit ama etkili testler, günlük yaşamda gıdaların kalitesini ve içeriğini analiz etmek için kullanılabilir. Böylece tüketilen yiyeceklerin besin değerleri hakkında daha bilinçli kararlar alı­ narak gıda güvenliği konusundaki farkındalık artırılabilir. Görsel 1.65: Zeytinyağı