9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema Metabolizma Metabolizma, organizmalarda yaşamın devamlılığı için gerçekleştirilen kimyasal reaksiyonlar bütünüdür. Metabolik faaliyetler; besinlerdeki organik moleküllerin yapı taşlarına ayrıştırılması ve bunların yıkılarak enerji elde edilmesinde kullanıl­ ması, metabolik atıkların organizmadan uzaklaştırılması ve canlılık için gerekli yapısal moleküllerin sentezi şeklinde gerçekleşir. Bu reaksiyonlar organizmada beslenme, enerji üretimi, enerji harcama, büyüme, gelişme, doku onarımı, çevreyle uyum gibi yaşamsal işlevlerin yapılmasını sağlamaktadır. Metabolizma süreçleri anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. Ana­ bolizma basit yapılı küçük moleküllerin daha karmaşık ve büyük moleküllere dönüştürülmesidir ve yapım süreci olarak da bilinir. Hücrelerde amino asitlerin proteinlere veya glikozun polisakkaritlere dönüşmesi anabolik reaksiyonlara örnek­ tir. Katabolizma ise yapısal olarak büyük moleküllerin kendisinden daha küçük bileşenlerine ayrışmasıdır ve yıkım süreci olarak da tanımlanır (Görsel 1.14). Hüc­ relerde proteinlerin sindirimiyle amino asitlerin oluşturulması ve glikozun enerji üretimi için parçalanması katabolik reaksiyonlara örnektir. Görsel 1.14 Anabolizma ve katabolizma arasındaki fonksiyonel ilişki Küçük moleküller Katabolizma Anabolizma Büyük moleküller Su Görsel 1.12 Canlıların büyüme ve gelişmesinde enerji kullanılır. Görsel 1.13 Olimpiyat ve Avrupa şampiyonu Mete Gazoz Kasların kasılması için gerekli enerji ATP molekülünden sağlanır. Enerji Üretimi ve Tüketimi Canlılar; hareket etme, büyüme, gelişme, üreme gibi çeşitli yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için enerjiye ihtiyaç duyar (Görsel 1.12). Gerekli olan bu enerji büyük ölçüde ATP molekülünden karşılanır. Besinlerin hücresel yıkımı sırasında serbest kalan enerjinin bir kısmı, ATP molekülünde tutulur ve bu enerji hücresel işlevlerin gerçekleşmesi için kullanılır. Hücre içinde gerçekleşen birçok olay, ATP’nin sağladığı enerjiyle gerçekleştirilir. Protein sentezi, kas kasılması (Görsel 1.13), sinirsel iletim, hücre bölünmesi gibi pek çok süreç ATP olmadan gerçekleşemez. Bu nedenle canlı hücrelerde enerji üretimi ve tüketimi kesintisiz olarak devam eder.