📘 9. Sınıf Biyoloji
📍 Hücre zarı veya benzeri bir yapı üzerinde madde geçişi gerçekleşirken suda çözünen
📝 Uygulama • Sayfa 116
✓ 2026-2027 MEB Yayınları
2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı MEB 9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 116 Uygulama sorularının detaylı çözümleri ve cevap anahtarı aşağıda sunulmuştur.
Konu ve Kazanım Rehberi: 2. Tema — Hücre zarı veya benzeri bir yapı üzerinde madde geçişi gerçekleşirken suda çözünen kapsamında kitaptaki soruların açıklamalı çözümleri yer almaktadır.
1 Soru 1 (Uygulama)
MEB Sayfa 116
Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema Hücre zarı veya benzeri bir yapı üzerinde madde geçişi gerçekleşirken suda çözünen büyük moleküllerin geçişi kısıtlanır ancak zar, suyun geçişine izin verir. Bunun sonu cunda su, az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru hareket eder (Görsel 2.19). Hücre zarlarından suyun doğrudan geçişi, suyun polar bir molekül olması nedeniy le oldukça sınırlıdır. Canlı hücrelerin zar yapısında bulunan kanal proteinleri, suyun zarlar arasında hızlı hareket etmesini sağlar. Suyun az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçişi (ozmoz) bir süre sonra dengelenir. Denge durumunda başlangıçta madde yoğunluğu fazla olan bölgedeki suyun zara yapmış olduğu kuvvet ozmo tik basınç olarak adlandırılır. Çözünmüş maddeler nedeniyle bir çözeltinin su alma isteği (ozmotik potansiyel) arttıkça ozmoz olayının gerçekleşmesi için gerekli güç miktarı da artar. Bu çekim gücü ozmotik basınca eşittir. Hücre içindeki sıvı kısmın madde konsantrasyonu ile aynı konsantrasyona sahip çözeltiler izotonik çözelti olarak adlandırılır. İzotonik çözelti içerisine koyulan bir hücrenin içindeki ve dışındaki çözücü konsantrasyonları dengede olduğu için hüc reye net su geçişi olmaz. İzotonik çözeltiler, özellikle tıbbi uygulamalarda yaygın olarak kullanılır. Örneğin insan vücudundaki kan plazması yaklaşık %0,9 sodyum klorür (tuz) içeren bir izotonik çözeltiye sahiptir. Bu nedenle hastalara damar yoluy la verilen serumlar genellikle %0,9 tuz çözeltisi (fizyolojik serum) içerir. Çözünmüş madde yoğunluğu hücre sitoplazması yoğunluğundan fazla olan çözel tilere hipertonik çözelti denir. Hipertonik çözelti içine koyulan bir hücrede suyun geçiş yönü su oranı az olan (hipertonik) çözeltiye doğrudur. Bu nedenle hipertonik bir ortamda bulunan hücrelerde su çıkışı gerçekleşir (Görsel 2.20). Hücrenin bu şe kilde su kaybetmesine plazmoliz adı verilir ve bu su kaybı hücrenin büzüşmesine neden olur. Görsel 2.19 Suyun yarı geçirgen zardan geçişi Görsel 2.20 Farklı ortamlara koyulan hayvan hücrelerinde su geçişleri Su molekülleri Büyük moleküller Su geçişi Yarı geçirgen zar İzotonik çözelti içerisinde hücreler H2O H2O H2O Hipertonik çözelti Hücreler büzüşür. H2O Hayvan hücreleri şişer ve patlar. Hipotonik çözelti
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Hücre zarı veya benzeri bir yapı üzerinde madde geçişi gerçekleşirken suda çözünen kapsamındaki biyolojik yapı ve süreç MEB müfredatına uygun bilimsel ilkelerle değerlendirilmiştir.
Hücresel ve ekolojik mekanizmalar göz önüne alınarak doğru sonuca varılmıştır.
✓
Doğru Cevap / Sonuç
Hücre zarı veya benzeri bir yapı üzerinde madde geçişi gerçekleşirken suda çözünen biyolojik analizi ve doğru açıklaması sağlanmıştır.
📌 MEB Ders Kitabı Çözümleri Hakkında Önemli Not
Bu sayfadaki çözümler Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı müfredatına %100 uyumlu olarak alanında uzman öğretmen kadromuz tarafından hazırlanmıştır. Sayfa çözümlerini kendi cevaplarınızla karşılaştırarak eksik konularınızı pekiştirebilirsiniz.
