Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema Hücre zarı, hücrenin dış sınırını oluşturan seçici geçirgen bir yapıdır. Besinlerin, ok sijen ve karbondioksit gibi gazların, hücresel atıkların geçişi hücre zarı ile sağlanır. Birçok arkede, alglerde (bazı protistlerde), bitkilerde, mantarlarda ve bakterilerde hücre zarının dış kısmında hücre duvarı adı verilen bir yapı daha bulunur. Hücre zarının yapısı akıcı-mozaik zar modeli ile açıklanır. Bu modele göre zarın yapısında çift katman hâlinde dizilmiş fosfolipitler, bunların arasında kolesterol molekülleri (hayvan hücrelerinde) ve proteinler bulunur. (Görsel 2.2). Bu yapıda fosfolipitler ve proteinler hareket edebildiğinden, hücre zarı akışkan bir görünü me sahiptir. Ayrıca fosfolipitlerin arasında bulunan proteinler de büyütme gücü yüksek mikroskop ile bakıldığında hücre zarına mozaik görünümü vermektedir. Sıvı-mozaik modelinin adı buradan gelmektedir. Hücre zarının yapısında bulu nan proteinlerin hücrelerin haberleşmesi, birbirine tutunması, birbirini tanıması, madde geçişlerinin sağlanması gibi pek çok işlevi bulunur. Hayvan hücre zarındaki proteinlere ve lipitlere bağlı karbohidrat molekülleri, hücrelerin birbirini tanıma sında ve hücrelere özgünlük kazandırılmasında görevlidir. Hücre zarının yapısında bulunan kolesterol molekülleri ise zarın akışkanlığını düzenler. Kolesterol miktarı yükseldiğinde akışkanlık azalır. Sitoplazma, hücre zarının çevrelediği sıvı ortamdır. Su, iyonlar, küçük moleküller ve makromoleküllerden oluşur. Jel görünümlü olan sitoplazma, hücre içindeki kimyasal reaksiyonların ve hücrenin yaşamsal aktivitelerinin çoğunun gerçekleş tiği bölgedir. Yapısındaki iskelet proteinleri sayesinde hücrenin üç boyutlu yapısı nı korur. Hücre içinde madde taşınımına imkân sağlar ve hücresel yapıların hücre içindeki konumunu sabitler. Kanal proteini Yağ asitlerine bağlı karbohidrat grupları (glikolipit) Proteine bağlı karbohidrat grupları (glikoprotein) Zarın çift katmanlı yapısı Fosfolipitler (polar baş grupları) Fosfolipitler (Apolar kuyruk) Zar proteini Kolesterol Görsel 2.2 Hayvan hücre zarının çift katmanlı yapısı ve kimyasal içeriği