Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Kısa kemikler boyu ve genişliği yaklaşık olarak eşit kemiklerdir. Bu kemikle- rin en dış yüzeyini periost sarar. Periostun altında sert kemik doku bulunur. Kısa kemiklerin iç kısmında ise süngerimsi kemik doku bulunur. Süngerimsi kemik doku boşlukları içinde kırmızı kemik iliği bulunur, kemik kanalı bulun- maz. El ve ayak bilek kemikleri kısa kemiklere örnektir (Görsel 1.9.5). Yassı kemiklerin görünümleri levhaya benzer. Bu kemiklerin yapısında dıştan içe doğru periost, sert kemik doku ve süngerimsi kemik doku yer alır. Kürek, kalça ve kafatası kemikleri yassı kemiklere örnek oluşturur (Görsel 1.9.6). Düzensiz kemiklerin yapısında kısa ve yassı kemikler gibi periost, sert kemik doku ve süngerimsi kemik doku bulunur. Bu kemiklerin belirli bir şekli yoktur. Omurlar ve bazı yüz kemikleri bunlara örnektir (Görsel 1.9.7). Bilgi Kutusu Kemik iliği kök hücreler- den oluşur. Kırmızı kemik iliği ve sarı kemik iliği olarak iki farklı yapıda- dır. Yenidoğan memelile- rin ilik boşlukları kırmızı kan hücreleri ile doludur. Doğum sonrasında kan hücresi üreten hücreler yağ damlaları biriktiren kök hücreler ile kademeli olarak yer değiştirir. Böylece sarı görünümlü yüksek yağ konsantras- yonuna sahip sarı kemik iliği oluşur. Sarı kemik iliği kemik, kıkırdak ve kas gelişimi için ihtiyaç duyulan yağı depolar. Kırmızı kemik iliği, kök hücreleri içerdiği için kır- mızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombo- sitleri (kan pulcukları) üretir. Görsel 1.9.8 İnsanda iskelet sistemi Kafatası Alt çene kemiği Üst çene kemiği Köprücük kemiği Kaburga kemiği Göğüs kemiği Pazu kemiği Ön kol kemiği Arka kol kemiği Kalça kemiği Kuyruk sokumu Oturga kemiği Uyluk kemiği Diz kapağı El kemikleri Omurga Ayak kemikleri Kaval kemiği Baldır kemiği İnsanda iskelet sistemi baş, gövde, kollar ve bacaklar olmak üzere dört kısımda incelenir. Yetişkin bir insanda toplam 206-213 adet kemik bulunur (Görsel 1.9.8). Kemikler vücuda şekil verip destek sağlar, kaslarla birlikte vücut hareketlerini gerçekleştirir. Kafatası ve göğüs kafesi gibi bazı iskelet yapıları, hayati organları korur. Kemikler aynı zamanda kalsiyum, fosfat, magnezyum gibi mineralleri depolar ve home- ostazinin sürdürülmesi için gerekli durumlarda bu mineralleri kontrollü olarak kana verir. Görsel 1.9.7 Omurgada omur kemikleri Görsel 1.9.6 Kalça kemiğinin önden görünümü Görsel 1.9.5 Ayak bilek kemikleri Kısa kemik
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
