Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki bilgi alır ve vücudun sağ tarafını kontrol eder. Uç bey- nin sol ve sağ yarım küresini enine bir şekilde ayıran yapıya Rolando yarığı denir (Görsel 1.7.7). Ön beyinden enine bir kesit alındığında gri madde ve ak madde olarak adlandırılan iki yapı görülür. Bu yapı- lardan ak madde iç kısımda, gri madde dış kısımda bulunur (Görsel 1.7.6). Ak madde, miyelinli nöron- ların akson kısımlarından oluşur. Miyelin kılıf akso- nun etrafını saran bir lipoprotein tabakası içerir. Bu lipoprotein tabakası beyaz gözüktüğü için bu kısım ak madde adını alır. Gri madde ise nöron gövdelerinden oluşur. Beyin kabuğu yüksek oranda gri madde içerir. Beyin kabuğunda düşünme, konuşma, cümle kurma, yazma eylemlerini, çeşitli duyuların algılanmasını (görme, işitme ve diğer duyu merkezleri) ve değerlendirilmesini, istemli kas hareketlerini, zekâyı ve hafızayı kontrol eden merkezler yer alır. Bu tür işlevlerin kontrol edildiği merkezler, hasar alırsa ya da beyinden çıkarılırsa ilgili merkezin kontrol ettiği işlev gerçekleşe- mez. Ara beyin, talamus ve hipotalamus yapılarını içerir. Talamus; orta beyin, pons ve omurilik soğanından gelen uyarıların beyin kabu- ğuna ulaşmadan önceki son bağlantı noktasıdır (Görsel 1.7.8). Talamus duyu organlarından gelen uyarıları beyin kabuğunda bulunan ilgili merkezlere iletir. Sadece koku duyusu talamusa uğramadan koku merkezine gider. Hipotalamus, ara beyinde talamusun altında bulunan bir yapıdır (Görsel 1.7.8). İç organları ve dokuların çalışmasını kontrol eder. Hipotalamusta bulunan bazı özelleşmiş hücreler, hipofiz bezinin ön kısmının çalışmasını uyarmak için ser- best bıraktırıcı hormonlar salgılar. Böylece hipofizin çalışmasını düzenler. Açlık ve susuzluğu, vücut sıcaklığını, uyanıklığı, vücut sıvılarının derişimlerini ve kan basıncını düzenleyen hipotalamustur. Ayrıca karbohidrat ve yağ metabolizma- sını düzenler. Buna bağlı olarak vücut ağırlığının kontrolünü sağlar. Hipotala- mus, cinsel davranışları ve duyguları kontrol eder. Vücudun pek çok iç ortam koşulunu düzenlediği için hipotalamus aslında homeostaziyi korumada etkilidir. Hipofiz bezi Ön beyin Talamus Nasırlı cisim Beyin yarım küresi Hipotalamus Görsel 1.7.8: Ön beyin Görsel 1.7.7: Beyinde Rolando yarığı Rolando yarığı
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
