11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 79 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki • Ön Beyin İnsan beynindeki en büyük kısımdır. Beynin diğer kısımlarını üst kısımdan örter. Ön beyin; uç beyin ve ara beyin olarak iki kısımda incelenir. Beyin, önden arkaya doğru uzanan derin bir yarıkla sağ ve sol yarım küre olarak ayrılır. Uç beyindeki sol ve sağ yarım küreler, üst kısımdan ve alt kı- sımdan birbirine bağlanır. Beynin iki yarım küresini üstten bağlayan yapıya nasırlı cisim, alttan bağla- yan yapıya beyin üçgeni denir. Bu bağlantı kuran yapılar genellikle nöronla- rın aksonlarından oluşur. Sağ yarım küre vücudun sol tarafından bilgi alır ve vücudun sol tarafını kontrol eder. Sol yarım küre de vücudun sağ tarafından Bilgi Kutusu Uç beyni işlevini yitirmiş bir kuşun havaya atıl- madığı sürece uçama- dığı, dışarıdan bir etki olmadan yürüyemediği gözlemlenmiştir. Aynı durumda kuşun açlık hissi olmadığı ancak ağzına yiyecek verildi- ğinde yutma davranışını sergilediği saptanmıştır. Ayrıca avcısı olabilecek herhangi bir canlıyı gördüğünde de kaçma davranışı göstermediği görülmüştür. Beyin ön beyin, orta beyin ve arka beyin olmak üzere üç bölümde incelenir. Merkezî Sinir Sistemi Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur. Beyin ve omurilik iç veya dış ortamdan gelen uyaranları algılar, değerlendirir ve uyaranlara verilecek tepkiyi oluşturur. Merkezî sinir sisteminde yüz milyardan fazla nöron vardır. Bu nöronlar arasında çok sayıda sinaptik bağlantılar kurularak devasa bir bilgi ağı oluşturulur. Bu bilgi ağı sayesinde çeşitli ve karmaşık bilgilerin işlenmesi, depolanması, yeniden işlenmesi gibi süreçler gerçekleştirilir. Beyin Beyin, insan vücudundaki en önemli organlardan biridir. Kafatası boşluğunda bulunan beyin, kafatası kemikleri tarafından korunur. Kafatası kemiklerinin altında meninges (menincis) adı verilen üç kat zar tabakası bulunur (Görsel 1.7.6). Meninges tabakası beyni ve omuriliği sarar. Beyindeki zar tabakası dıştan içe doğru sert zar, örümceksi zar ve ince zar şeklinde sıralanır. Sert zar, kafatası kemiklerinin hemen altında yer alır. Sert zarın altında örümcek ağına benzeyen ve bağ doku lifleri içeren örümceksi zar bulunur. Örümceksi zarın altında tüm beyin kıvrımlarını saran ince zar vardır. İnce zarın yapısında çok sayıda kan damarı bulunur. İnce zar ile örümceksi zarın arasını BOS (Beyin Omurilik Sıvısı) doldurur. Kılcal kan damarlarının kan basıncı etkisiyle damar dışına sızdırdığı bu sıvı, nöronlarla kan damarları arasında madde alışverişini ve merkezî sinir sisteminin iyon dengesini sağ- lar. BOS aynı zamanda beyin için bir yastık görevi görür. Beyne çok şiddetli olmayan bir darbe gelmesi durumunda beynin bu sıvı içinde yüzüp kafatasıyla beraber hareket etmesini sağlar. Böylece beynin herhangi bir bölümünün yer değiştirmesini önler ve beyni korur. Bilgi Kutusu Menenjit olarak bilinen hastalık beyin zarları olan meningesin iltihaplanma- sıdır. Bu iltihaba neden olan, Streptococcus pneumoniae (Streptoko- kus pnömoni), Neisseria meningitidis (Neyseria menincitidis), Haemophi- lus influenzae (Hemofilus influenza) gibi bakteri türleridir. Streptoccus türleri başta olmak üzere bu mikrobik etkenler, burun ve boğazda bulu- nur ve buradaki dokulara zarar vermez. Dolaşım yoluyla beyne ulaştığında tedavi edilmezse ölümcül olabilir. Görsel 1.7.6 Beyindeki meninges zar tabakaları Kafatası kemiği Sert zar Örümceksi zar İnce zar Örümceksi ve ince zar arası boşluk (BOS bulunur.) Gri madde Ak madde Kan damarı Kemik zarı Deri