Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Ter bezleri, salgıladığı ter ile vücut sıcaklığını ayarlar ve atık maddeleri vücuttan uzaklaştırır. Kıllar epider- mis hücrelerinin farklılaşması ile oluşmuştur, kıl kök- leriyle birlikte harekete karşı duyarlıdır. Alt deride kolajen, elastik ve ağsı lifler bulunur (Gör- sel 1.5.20). Demetler hâlinde bulunan liflere kolajen lifler denir. Bu lifler kolajen adı verilen proteinden oluşur. Mekanik etkilere karşı dirençlidir. Esneme ö- zelliği olmayan, gerilmeye dayanıklı liflerdir. Elastik lifler elastin denilen proteinden oluşmuştur. Bu lif- lerin esneme özelliği yüksektir. Deriye esneklik ka- zandırır. Ağsı lifler, ince ve dallanmış yapıda olup organlara desteklik sağlar. Derinin dermis tabakasında dokunma, basınç, sı- caklık, ağrı gibi duyuları alan çeşitli reseptörler bu- lunur (Görsel 1.5.21). Bu reseptörler bütün vücuda homojen olmayan bir şekilde dağılmıştır. Dokunma ve basınç mekanoreseptörler, ağrı nosiseptörler tarafından algılanır. Bu reseptörlerden dokunma duyusunu algılayanlar en fazla parmak uçlarında ve dudakta bulunur. Basınç ve titreşim duyusunu algılayanlar el ve ayağın al- tında daha yoğundur. Her bir kıl tabanında bulunan kıl kökü reseptörleri ise kılın hafif bir hare- ketinde uyarılıp dokunma duyusunu algılayan mekanoreseptörlerdir. Deride bulunan serbest sinir uçları ağrı reseptörü (nosiseptör) olarak görev yapar. Serbest sinir uçları; aşırı sıcağa, basınca, kimyasala, doku hasarına ve ilti- haplanmaya karşı da duyarlıdır. Deride soğuk ve sıcağı algılayanlar ise ter- moreseptörlerdir. Alt derinin en alt kısmında yağ dokusu bulunur. Bu tabaka ısı kaybını önler ve vücudu dış etkilere karşı korur. Görsel 1.5.21: Derinin yapısı Üst deri Alt deri Kıllar Sıcaklık ve ağrı resep- törü (serbest sinir uçları) Dokunma reseptörü (Meissner cisimciği) Malphigi tabakası Korun tabakası Yağ bezleri Ter bezi Kıl kökü Kan damarları Sıcağa duyarlı reseptör (Ruffini cisimciği) Basınç reseptörü (Pacini cisimciği) Kıl kökü reseptörü Yağ doku Soğuğa duyarlı reseptör (Krause cisimciği) Dokunma reseptörü (Merkel diskleri) Görsel 1.5.20: Alt derideki lifler Elastik lifler Kolajen lifler Yağ hücreleri Kan damarı Ağsı lifler
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
