11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 57 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema / Tepki Bilgi Kutusu Bazı canlılar daha düşük ve daha yüksek ses frekanslarını duyabilir. Köpekler 100 000 Hz frekansındaki sesleri du- yabilir. Birçok böcek türü yarasaların gönderdiği ses dalgalarını işitme organları ile fark eder ve yarasalardan kaçar. Bazı güve türlerinin işitme organlarında ultrasonik dedektörler vardır. Bu sa- yede yaklaşan yarasaları tespit eder. Ses Kulak kepçesi Kulak yolu Kulak zarı Oval pencere Çekiç-örs- üzengi Vestibüler kanal Timpanik kanal Kohlear kanal Talamus Corti organı Beyin kabuğu Şema 1.5.2 İşitme olayının gerçekleşme sırası Temel zar Destek hücreleri Çatı zar Tüylü duyu hücreleri İşitme sinirleri Üzengi Yarım daire kanalları Salyangoz İşitme sinirleri Görsel 1.5.16: a) İç kulakta bulunan yapılar b) Salyangoz içindeki kanallar c) Kanalların enine kesiti

ç) Corti organı Üzengi Yuvarlak pencere Oval pencere Vestibüler kanal Kohlear kanal ve endolenf sıvısı Corti organı Timpanik kanal Perilenf sıvısı Perilenf sıvısı Corti organı a c ç b Ampulla Tulumcuk Kesecik Salyangoz; üstte vestibüler kanal, altta timpanik kanal ve ortada kohlear kanal olmak üzere üst üste kıvrılmış üç kanaldan oluşur (Görsel 1.5.16 a, b). Bu kanal- lardan vestibüler ve timpanik kanalların içinde perilenf, kohlear kanalın içinde endolenf sıvısı bulunur. Vestibüler kanal oval pencereye, timpanik kanal ise yuvar- lak pencereye açılır (Görsel 1.5.16 b, c). Kohlear kanalın tabanındaki temel zar üzerinde Corti (Korti) organı bulunur (Görsel 1.5.16 ç). Corti organı, ses titre- şimlerine duyarlı, tüylü duyu hücrelerini (mekanoreseptörler) içerir. Bu hücrelerin uçları çatı zarına (tektoral zar) bağlıdır. İç kulakta bulunan yarım daire kanalları birbirine dik konumda üç ayrı kanaldan oluşur. Bu kanalların uçlarındaki ampulla denilen kısımda tüylü duyu hücreleri (reseptörler), kanalların içinde ise endolenf sıvısı bulunur. Yarım daire kanalları birbirine tulumcuk adı verilen kese şeklinde bir yapı ile bağlanır. Tulumcuğun altında salyangoz ile bağlantılı kesecik bulunur. Kesecik ve tulumcuk içinde kalsiyum karbonattan oluşmuş otolitler (denge taşları) ve tüylü duyu hücreleri (reseptörler) vardır. İşitme ve Denge Olayı: Ses, cisimlerin titreşimi ile oluşan ve dalgalar şeklinde yayılan bir enerji türüdür. Kulak kepçesi ile toplanan ses dalgaları kulak yolu ile kulak zarına iletilir. Kulak zarı ses dalgalarını titreşime çevirir. Orta kulaktaki çekiç, örs ve üzengi kemikleri titreşimlerin şiddetini artırarak titreşimleri oval pencereye