Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Kulak Kulak, işitmeyi ve dengeyi sağlayan organdır. Ses dalgalarını uyartıya çevirip, beyne ileterek işitmeyi sağlar. İnsan kulağı 20-20 000 Hz (hertz) aralığındaki sesleri duyabilir. Denge görevini ise vücudun dikey ve yatay konumdaki deği- şimlerini beyin ve beyinciğe ileterek gerçekleştirir. Bilgi Kutusu İşitme sırasında ses dalgaları dış kulakta gaz ortamdan, orta kulakta katı ortamdan (çekiç-örs-üzengi), iç kulakta ise sıvı ortamdan geçer. Ses dalgalarının katı ortamdaki iletimi sıvı ortama göre, sıvı ortamdaki iletimi ise gaz ortama göre daha hızlıdır. Kulak; dış kulak, orta kulak ve iç kulak olmak üzere üç bölümde incelenir (Görsel 1.5.15). Dış kulak; kulak kepçesi, kulak yolu ve kulak zarından oluşur. Kulak kepçesi çevreden gelen ses dalgalarını toplar ve kulak yoluna iletir. Kulak yolunun sonunda ses dalgalarını titreşimlere dönüştüren kulak zarı bulunur. Kulak yolunda bulunan salgı bezleri ise kulağa giren maddeleri tutan ve kulak zarının esnekliğini sağlayan salgı maddelerini üretir. Orta kulak, dış kulak ve iç kulak arasında yer alan içi hava dolu bir odacıktır. Bu kısım kulak zarı ile dış kulaktan, oval pencere ile iç kulaktan ayrılır. Burada çekiç, örs ve üzengi kemikleri yer alır. Birbiriyle bağlantılı olan bu kemikler, kulak zarındaki titreşimlerin şiddetini artırarak titreşimleri oval pencereye ile- tir. Oval pencere orta kulağın sonunda yer alır. Orta kulak, östaki borusu ile yutağa bağlanır. Östaki borusu özellikle yükseğe çıkıldığında veya şiddetli sese maruz kalındığında kulak zarının her iki tarafındaki hava basıncını den- geler. Bu şekilde kulak zarının zarar görmesini engeller. Diğer taraftan östaki borusunun yutağa açılması burun yoluyla gelen mikroorganizmaların orta kulağa ulaşmasına neden olabilir. Bu şekilde östaki borusundan orta kulağa geçen mikroorganizmalar enfeksiyona yol açabilir. İç kulak, işitme ve denge ile ilgili reseptörlerin bulunduğu kısımdır. Birbiriyle bağlantılı kanal ve torbalardan oluşur. Bu yapılar dalız, salyangoz (kohlea), yarım daire kanalları, kesecik ve tulumcuktur. Dalız ve salyangoz işitmeden (Görsel 1.5.15); yarım daire kanalları, kesecik ve tulumcuk ise dengeden sorumludur. Orta kulaktan sonraki ilk bölüm olan dalız, oval pencereden gelen ses dalgalarını salyangoza iletir. Görsel 1.5.15: Kulağın yapısı Kulak kepçesi Kulak yolu Kıkırdak Yarım daire kanalları Kulak zarı Çekiç Örs Üzengi Östaki borusu Kafatası kemiği Salyangoz Denge sinirleri Dış kulak İç kulak Orta kulak Oval pencere Dalız İşitme sinirleri
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
