Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema / Tepki Bu nedenle yandan yaklaşan cisimlerin önce görüntüsü, sonra renkleri algıla- nır. Görme olayı sırasında retinaya ulaşan ışınlar sarı benekte toplanır. Göz sinirlerinin retinadan çıktığı noktaya kör nokta denir. Burada fotoresep- törler bulunmadığından görüntü oluşmaz ve ışık algılanmaz. Göze Yardımcı Yapılar: Kaşlar, göz kapakları, kirpikler, gözyaşı bezleri ve göz kasları göze yardımcı yapılardır (Görsel 1.5.13). Kaşlar, gözü alın bölgesinden gelen terden ve yoğun güneş ışığından korur. Göz kapakları, altta ve üstte bulunan birer deri kıvrımından oluşur ve göz kapaklarının ön kısmında kirpikler bulunur. Bu yapılar gözü fazla ışıktan, dış etkilerden ve yabancı maddelerden korur. Gözyaşı bezlerinde üretilen salgılar gözün kurumasını engeller. Gözyaşında bulunan lizozim enzimi, göze ulaşan mikroorganizmaları yok eder. Göz kasları göz küresinin hareketini sağlar (Görsel 1.5.14). Görsel 1.5.14: Göz kasları Göz kasları Görsel 1.5.13: Göze yardımcı yapılar Gözyaşı bezi Gözyaşı kesesi Kaş Gözyaşı kanalcığı Göz kapağı Burun gözyaşı kanalı Kirpik Görme Olayı: Göze gelen ışınların korneada kırılmasıyla görme olayı başlar. Kırılan ışınlar göz bebeğinden girerek göz merceğine gelir. Mercekte tekrar kırılan ışınlar camsı sıvı üzerinden retinadaki sarı beneğe gelir. Cismin görüntüsü bu kısımda terstir. Sarı benekte bulunan çubuk ve koni hücrelerinin uyarılması ile görme sinirlerinde (optik sinirler) uyartı oluşur. Bu sinirler beynin görme merkezi ile bağlantılıdır. Sinirler ile iletilen uyartılar önce talamusa sonra beyin kabuğundaki görme merkezine taşınır ve burada değerlendirilerek görüntünün net, düz ve renkli olması sağlanır (Şema 1.5.1). Görme olayının gerçekleşmesi sırasında ışık ve uyartının gözde izlediği yol aşağıda gösterildiği gibidir. Bilgi Kutusu İbnülheysem optiği ‘‘görme bilimi’’ olarak ta- sarlayan bilim insanıdır. Kitabı 1100’lü yıllarda ‘‘Alhazen’in (İbnülhey- sem) Optik Hazinesi’’ adıyla Latinceye çev- rilmiştir. Görme olayını hem fiziksel olarak hem de nesneden göze gelen ışınlar aracılığıyla mate- matiksel olarak yorum- lamıştır. Optik sinir Talamus Beyin kabuğu Camsı sıvı Sarı benek Şema 1.5.1: Görme olayının gerçekleşme sırası Işık Kornea Göz bebeği Göz merceği
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Biyolojik Yapı ve Süreç Analizi): İlgili organ, hücre yapısı veya ekolojik kavramın temel özellikleri gözden geçirilir.
2. Adım (Fizyolojik Mekanizma): Hücresel solunum, fotosentez, sinir iletimi veya ekosistem dengesi ile ilgili neden-sonuç ilişkisi kurulur.
3. Adım (Değerlendirme): MEB kazanımlarına uygun bilimsel terminoloji ile açıklama tamamlanır.
