10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 12 Cevapları (MEB Yayınları)

Maddelerin mikroskobik dünyasında yer alan atom ve moleküller doğrudan tek tek tartılamayacak kadar küçük ve sayılamayacak kadar fazladır. Günlük yaşamda kullanılan kilogram ve gram gibi kütle birimleri, atomik düzeydeki tanecik sayılarını ve reaksiyon oranlarını izah etmede yetersiz kalır.

Bu nedenle kimyada mikroskobik tanecik sayısı ile makroskobik tartılabilir kütleler (gram) arasında doğrudan köprü kuran mol birimi (Avogadro sayısı = 6,022·10²³) geliştirilmiştir. Böylece tanecikler tek tek değil, paketler (mol) halinde hesaplanır.

Mol Kavramı: 12 gram Karbon-12 (¹²C) izotopunun içerdiği atom sayısı kadar (6,022·10²³ adet) tanecik içeren madde miktarıdır. Kimyadaki temel sayma paketidir.

Atom Kütlesi: Bir elementin tek bir atomunun kütlesidir. Çok küçük bir değer olduğundan atomik kütle birimi (akb) ile ifade edilir (1 akb = 1/12 ¹²C kütlesi).

Bağıl Atom Kütlesi: Karbon-12 atomu referans (12 birim) kabul edilerek diğer element atomlarının bu kütleye kıyasla kaç katı olduğunu gösteren orandır.

Tohumların her birinin büyüklüğü ve tekil kütlesi farklıdır. Eşit sayıda (1 mol = 6,022·10²³ adet) kabak tohumu ile fasulye tohumu alındığında, her bir taneciğin kütlesi farklı olduğu için tartılan toplam kütleler de eşit olamaz.

Aynı kural atomlar için de geçerlidir: 1 mol hidrojen (1 g) ile 1 mol karbon (12 g) aynı sayıda atom içerir fakat kütleleri farklıdır. Mol birimi kütleyi değil, tanecik adedini temsil eder.

a) Kütle ve Tanecik Sayısı İlişkisi: Mol doğrudan tanecik adedini (6,022·10²³) ifade eder. Kütle ise taneciğin cinsine ve mol kütlesine bağlı olarak m = n · M_A bağıntısıyla değişir.

b) Gram Yerine Mol Kullanılmasının Önemi: Kimyasal tepkimeler kütlelerine göre değil, atom ve molekül adetlerine (stokiyometrik mol oranlarına) göre gerçekleşir. Eşit kütledeki maddelerin tanecik sayıları farklı olduğundan denklemler kütleyle değil daima mol sayılarıyla çözülür.