10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 153 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Konuya Başlarken Aşağıdaki metinden ve önceki öğrenmelerinizden yararlanarak soruları cevaplayınız. ( ) Artan nüfus ve gelişen teknoloji ile birlikte doğal kaynaklara olan talep de her geçen gün artı- yor. Üretim ve tüketim ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığımız doğal kaynaklar ise elbette sınırlı. Genel olarak bugün ihtiyacımız olan kaynakları elde etmek ve meydana gelen atıkları yok etmek için ihtiyaç duyduğumuz alan Dünya’nın yaklaşık %160’ı kadar. Diğer bir deyişle, doğanın bize sundu- ğundan çok daha fazlasını tüketiyoruz. Karbon (fosil yakıtlar), su ve gıda tüketimi alışkanlıklarımızı değiştirmediğimiz sürece doğal kaynaklar giderek daha da hızlı tükenecek ve biyoçeşitlilik azala- cak. Doğal kaynakları korumak ve Dünya’nın gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yeteneğini tehlikeye atmaktan kaçınmak için gezegenimizle sorumlu bir şekilde etkileşimde bulunmamız, yani çevresel sürdürülebilirlik konusunda çok dikkatli olmamız gerekiyor. ( ) Beslenme alışkanlıklarımızdan ulaşım şeklimize ve enerji tüketimimize göre hepimizin karbon ayak izi farklılık gösterir. Karbon ayak izinde en büyük payı olan etmenler fosil yakıtların kullanıl- ması, enerji tüketimi, sanayileşme, hayvancılık, atık maddeler ve insanların günlük hayatlarında edindikleri bazı alışkanlıklar ve davranışlardır. ( ) ( ) Bir bireyin, topluluğun veya işletmenin tarımsal, endüstriyel veya evsel su ayak izi, tüketim veya üretim aşamasında kullandığı toplam tatlı su hacmi olarak tanımlanır. Su kullanımı, birim za- manda tüketilen (buharlaştırılan) ve/veya kirlenen su hacmi olarak ölçülür. ( ) Dünyada kişi başı yıllık su tüketimi ortalama 800 m3 civarındadır. Dünya nüfusunun yaklaşık %20’sine karşılık gelen 1,4 milyar insan yeterli içme suyundan yoksun iken 2,3 milyar kişi de temiz içilebilir suya ihtiyaç duymaktadır. Dünya’yı tehdit eden en büyük sorunlardan biri olarak görülen su kıtlığının en önemli nedeni gezegenimizdeki su kaynaklarının sorumsuzca tüketilmesidir. Genel ağdan alınmıştır*.

1. Su ve karbon ayak izi kavramlarını tanımlayınız.

2. Su ve karbon ayak izini artırabilecek faktörlere örnekler veriniz.

3. Su ve karbon ayak izini azaltmak neden önemlidir? 2.7 EKOLOJİK AYAK İZİNİN KÜÇÜLTÜLMESİ E kolojik ayak izi; bir kişinin, topluluğun veya ülkenin doğrudan ve dolaylı yollarla doğal kaynakları ne kadar tükettiğini, çevreye olan etkilerini ölçen bir kavramdır. Ekolojik ayak izi; kullanılan kaynakların miktarını, atıkların üretimini ve çevresel bozulma üzerindeki etkileri değerlendirir. Değerli doğal kaynakların korunması, sürdürülebilirliğin sağlanması ve bir anlamda da ekolojik ayak izinin küçültülmesi için gıdanın üretiminden tüketimine kadar işleme, depolama, taşıma, tüketiciye ulaşma gibi tüm aşamalarda gıda atık- larının önlenmesi gerekmektedir. Bunu sağlamanın yollarından biri de gıda üretimi ve işlenmesi sırasında açığa çıkan atıkların zararsız hâle getirilerek yeniden kazandırılması veya daha çevreci yöntemlerin kullanılmasıdır. Gıda atıklarının zararsız hâle getirilerek geri dönüştürülmesi, bir yandan bu atıkla- rın çevre üzerindeki olumsuz etkisini azaltırken diğer yandan da değerli ham maddelerin geri kazandırılmasını sağlar.