Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema / EKOLOJİ Simbiyotik İlişkiler Komünitelerin yapısını etkileyen bir diğer durum ise türler arasında görülen simbi- yotik ilişkilerdir. İki ya da daha fazla türün bir arada, yakın bir ilişki içinde yaşama- larına simbiyotik ya da ortak yaşam adı verilir. Ortak yaşam ilişkisinde bazı türler zarar, bazıları fayda görebilirken bazıları ise ne fayda ne de zarar görür. Türler arasındaki birlikte yaşam; mutualizm, kommensalizm, amensalizm, parazitizm gibi farklı şekillerde gerçekleşir. Mutualizm Birlikte yaşayan her iki türün de karşılıklı fayda gördüğü simbiyotik ilişki biçi- midir. Mutualizm farklı özelliklere sahip canlılar arasında gerçekleşir. Örneğin insanın kalın bağırsağında yaşama ortamı ve besin bulan yararlı bakteriler, sentezledikleri K ve B vitaminleri ile insan sağlığına olumlu katkıda bulunur. K vitamini; kanın pıhtılaşmasında, kemik sağlığının desteklenmesinde ve bağı- şıklık sisteminin güçlendirilmesinde etkilidir. B vitaminleri çeşitli metabolik olaylarda görev alır. Bakteriler, insan sağlığına katkıda bulunurken bağırsakta barınır ve beslenir. Bu birliktelikten hem bakteri hem insan karşılıklı fayda sağlamış olur. Mutualizmin bir başka örneği ise fasulye, bezelye, bakla, yer fıstığı gibi bakla- gillerin kökleri ile toprakta yaşayan ve havanın serbest azotunu bağlayabilen azot bakterileri [Rhizobium (Rizobyum)] arasında görülür. Azot bakterilerinin bu bitkilerin köküne yerleşmesiyle nodül adı verilen yapılar oluşur (Görsel 2.16). Bu nodüllerde azot bakterileri, havanın serbest azotunu dönüştürerek bitkilerin kullanabileceği duruma getirir. Bu birliktelikte bitki, azot ihtiyacını karşılarken azot bakterileri de ihtiyaç duyduğu organik besinleri bitkiden alır. Baklagil bitkileri ile azot bağlayıcı bakterilerin karşı- lıklı fayda gördüğü bu ilişki aynı zamanda toprağın azotça zen- ginleşmesini sağlar. Bazı mutualist ilişkilerde türler birbirini tamamlar. Bu ilişkilerde en azından türlerden biri diğeri olmadan hayatta kalamaz. Bu çeşit mutualizm zorunlu mutualizm olarak adlandırılır. Örneğin liken birliği oluşturan alg ve mantarlar arasında böyle bir birliktelik vardır (Görsel 2.17). Alg hücreleri, fotosentez ile oluşturduğu organik molekülleri ve oksijeni kendisini saran mantar hiflerine verir. Mantarlar hifleriyle ortamdan aldığı su ve mineralleri ise alg hücrelerine iletir. Görsel 2.16 Soya fasulyesi kökünde atmosferik azot sabitleyici bakteriler bulunduran nodüller Nodül Görsel 2.17 Liken birliğinde zorunlu mutualizm
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Fotosentez kloroplastta gerçekleşir; ışık enerjisiyle CO₂ ve H₂O birleştirilerek glikoz ve O₂ üretilir (6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂).
Hücresel solunum ise mitokondride glikozun O₂ ile parçalanarak yaşamsal faaliyetler için ATP enerjisi üretilmesidir (C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + ATP).
