10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 113 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Tür içi rekabette bireylerin genetik çeşitlilikleri, rekabetten farklı etkilenmelerine ve bireylerin birbirleri üzerinde üstünlük elde etmelerine neden olur. Örneğin bir ormandaki aynı tür ağaçlar, güneş ışığına erişim için rekabet eder; uzun ağaçlar, daha kısa olanların gölgede kalmalarına ve gelişimlerinin yavaşlamasına veya durmasına neden olur. Komünitelerde aynı kaynaktan faydalanmak isteyen farklı türler arasında görülen rekabete türler arası rekabet denir. Bu rekabet, türlerin sayısını ve dağılımını etkiler. Bir komünitede yaşayan farklı türlerin kullandıkları aynı kaynaklar ne kadar sınırlı ise rekabet o kadar artar. Vahşi doğada benekli sırtlanlar ve aslanların besin kaynaklarını korumak için rekabet etmesi türler arası rekabete örnek verilebilir (Görsel 2.15). Bir organizmanın veya aynı türden oluşmuş bireylerin doğal yaşam ortamı habitat olarak adlandırılır. Rekabetin temel nedeni, aynı habitatta bulunan türlerin ekolojik nişlerinin örtüşmesidir. Ekolojik niş, bir türün yaşamını sürdürmek için yapmış olduğu tüm faaliyetlerin yanı sıra diğer canlılarla olan ilişkilerini ve ekosistem için- deki işlevini belirtir. Ekolojik nişleri aynı olan türler birbirleriyle besin, alan, sıcaklık gibi faktörlerden dolayı rekabete girer. Rus bilim insanı Gause (Gaus), ekolojik nişleri örtüşen Paramecium aurelia (Para- mesyum aurelya) ve Paramecium caudatum (Paramesyum kaudatum) türleri ara- sındaki rekabeti gözlemlemek için deney tasarlamıştır. Deneyin birinci aşamasında bu iki türü her gün belli bir miktarda besin vererek sabit koşullarda ve ayrı kültür ortamında yetiştirmiştir. Her iki türün de sayısı başlangıçta artmış, daha sonra sabit kalmıştır (Grafik 2.2). Görsel 2.15 Türler arası rekabet Birey sayısı Günler

P. aurelia 200 150 100 50 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 Birey sayısı Günler

P. caudatum 200 150 100 50 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 Grafik 2.2

P. aurelia ve P. caudatumun farklı ortamdaki birey sayıları