10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 112 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema / EKOLOJİ Görsel 2.14 Tür içi rekabet Bir komünite içerisinde daha küçük ölçekli alt komüniteler bulunabilir (Görsel 2.13). Etkinlik içinde verilen Yumurtalık Lagünü Millî Parkı’nın birçok hayvan ve bitki türüne ev sahipliği yaptığı bilgisini hatırlayınız. Lagünde yaşayan tüm canlı türleri bu alan- daki komüniteyi oluştururken orada bulunan bir ağaç üzerinde yaşayan kuşlar, böcekler ve diğer canlılar daha küçük bir komüniteyi oluşturabilir. Komünitelerin yapısı ve büyüklüğü, çevresel koşullar ve abiyotik faktörlere (enlem, yeryüzü şekilleri, iklim gibi) bağlı olarak değişir. Karasal komünitelerin aldığı ışık miktarı ve süresi, nem oranı, sıcaklık, yağış miktarı gibi iklimsel olaylar canlıların dağılımını etkiler. Örneğin bol yağış alan tropikal bölgelerde canlı çeşitliliği fazla iken kutup bölgelerinde ve çok az yağış alan çöllerde daha azdır. Sucul komünitelerde çeşitlilik; suyun derinliği ve karasal alana olan uzaklığı, kirlilik gibi faktörlere bağlı olarak değişir. Işığın ulaşabildiği bölgeler fotosentetik canlılar açısından zengindir. Derinlik arttıkça ışık azaldığından fotosentetik canlılar azalır, buna bağlı olarak genellikle çözünmüş oksijen miktarı ve dolayısıyla tür çeşitliliği azalır. Işığın ulaşamadığı derinliklerde genellikle fotosentetik olmayan farklı türler bulunur. Suların evsel ve endüstriyel atıklarla kirlenmesi belirli türlerin anormal art- masına, birçok türün de yok olmasına veya sayıca azalmasına neden olur. Sıcaklık, yağış, ışık miktarı gibi çevresel koşulların yanı sıra canlılar arasında beslenme, üreme, avlanma, barınma gibi nedenlerle ortaya çıkan etkileşimler de türlerin yayı- lışını etkiler. Rekabet, av-avcı ve simbiyotik ilişkiler bu etkileşimlere örnek verilebilir. Komünitede Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler Rekabet Doğal yaşam alanlarında besin, barınma, ışık, su gibi sınırlı kaynak- lardan faydalanmak isteyen aynı türün bireyleri ya da aynı kaynak- lardan faydalanmak isteyen farklı türler birbirleri ile rekabete girebilir. Aynı türden bireylerin gereksinimleri genellikle benzerdir. Bir türün birey sayısı arttıkça aralarında rekabet de artar. Bu rekabet, tür içi rekabet olarak adlandırılır (Görsel 2.14). Ortamda yeterli kaynak yoksa, birey sayısı artmışsa ya da bireyler üreme mevsimindeyse bireyler arasındaki rekabet daha da artar. Ortamda bulunan kaynak- lar yeterli olduğunda bireyler arasındaki rekabet azalır. Görsel 2.13 Komünite örneği