9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 45 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema/Etkileşim Konuya Başlarken Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinde (CERN) bulunan dünyanın en büyük parçacık çarpıştırıcısıdır. İsviçre-Fran­ sa sınırında yerin 100 metre altında kurulan, yaklaşık 27 kilometre uzunlu­ ğundaki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı halka şeklindeki tünellerden oluşur. Bu tünellerde elektrik alanı yardımıyla ışık hızına yakın hızlardaki iki parçacık demetinin çarpışmasıyla yeni parçacıklar ortaya çıkar ve bu parçacıklar de­ dektörlerle incelenir. CERN’in birincil amacı, maddenin temel yapısını dolayısıyla parçacıkları ve onları bir arada tutan kuvvetleri araştırmaktır. CERN, standart modelde yer alan ve maddeyi oluşturan taneciklerin keşfi ile Higgs (Higs) bozonunun bu­ lunmasına ev sahipliği yapmıştır. Higgs bozonu, diğer parçacıklara kütle ka­ zandıran bir parçacıktır. Türkiye, CERN ile iş birliği yapan gözlemci bir ülkedir. Türk bilim insanları CERN projelerine katılıp burada araştırmalar yapabilmektedir. Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) 2020’de kurulmuştur. Kurumun temel amacı; ülkemizin rekabet gücünü artırmak ve sürdürmek için faaliyet alanları içinde yeni ürünler üretmek, mevcut ürünleri geliştirmek, bilimsel araştırmaları teşvik etmek ve desteklemektir. Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu, ülkemizdeki araştırma­ cıların CERN’deki araştırmalara katılımını sağlamak amacıyla enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları ve nükleer teknoloji alanla­ rında faaliyetler yürütmektedir. TENMAK, bu amaç doğrultusunda projelerin desteklenmesine karar vermiştir.

1. CERN’de yapılan araştırmalar sonucunda atomla ilgili modellemelerde değişiklik olabilir mi? Cevabınızı metindeki bilgileri kullanarak gerek­ çesiyle paylaşınız.

2. Gelecekte CERN’de çalışan bir Türk bilim insanı olmak ister misiniz? Kendinizi hangi görevde hayal ediyorsunuz?

3. TENMAK’ın “ülkemizin rekabet gücünü artırmak ve sürdürmek’’ amacı ile ülke bağımsızlığının korunması arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Düşüncelerinizi açıklayınız.