9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema/Etkileşim Aşağıdaki tabloda çeşitli maddeler ve bu maddelerin özellikleri sunulmuştur. Tablodan ve örnek olaylardan faydalanarak soruları cevaplayınız. MADDE ÖZELLİKLERİ Klor Klor, oda sıcaklığında gaz (Cl2) hâlinde bulunur. Çamaşır suyu, tuz ruhu gibi temizlik ürünleri­ nin karıştırılması sonucu ortaya çıkar ve solunduğunda nefes darlığı, öksürük, göğüste ağrı, bulantı, kusma, baş ağrısı vb. belirtiler görülebilir. Çamaşır suyu Yapısındaki etken madde genellikle sodyum hipoklorittir (NaClO). Ağartma, temizlik ve de­ zenfekte etme amacıyla kullanılır ve baz özellik gösterir. Ciltle doğrudan teması tahrişe neden olabilir. Tuz ruhu Hidroklorik asit ya da halk arasındaki adıyla tuz ruhu, oda sıcaklığı (25 °C) ve standart basınçta (1 atm) gaz hâlinde bulunan hidrojen klorürün (HCl) sulu çözeltisidir. Birçok kulla­ nım alanının yanı sıra evlerde banyo vb. alanlarda fayans üzerindeki kireç ve organik kirlerin giderilmesinde kullanılır. Kireç çözücü Kireç lekeleri veya kireç birikintilerini temizlemek için kullanılan kimyasal bir temizleyicidir. Kireç çözücü yapımında birçok asit kullanılabilir. Evlerde genellikle kireç, beton, pas vb. kalın­ tıları temizlemek için kullanılır. Derz Çimento esaslı derz dolguları; banyo, mutfak, balkon, teras veya antre gibi alanlarda seramik­ lerin arasını doldurmakta kullanılır. Çimentonun mineral bileşenleri asidik maddeler ile tepkime verir. Yağ çözücü Mutfak eşyalarındaki yağ tabakasını temizlemek için birçok baz kullanılabilir. Genellikle sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi tercih edilir. Bu tür kimyasal maddeler ile doğrudan temas; gözlerde yanma, sulanma ve cilt dokusunda tahrişe neden olabilir. Sodyum Yumuşak ve kaygan bir metal olup alkali metaller grubuna aittir. Yüksek oranda reaktiftir ve su ile şiddetli bir tepkime gösterir. Sodyumun su ile teması patlama riski yaratabilir. Cıva Gümüş renkli ve ağır bir metal olan cıva (Hg), oda sıcaklığında sıvı hâlde bulunur. Toksik (ze­ hirli) etkiye sahiptir. Vücuda alındığında organlara yayılarak kalp, karaciğer, akciğer, böbrekler ile sinir ve bağışıklık sistemine zarar verebilir. Minamata hastalığına neden olabilir. Bu hastalık genellikle sucul kaynaklardan insanların besin zinciri aracılığıyla cıva ile temas etmeleri sonu­ cunda ortaya çıkar.

1. Örnek Olay: Bir aile, evlerinde temizlik için düzenli olarak çeşitli kimyasal maddeler kullanmaktadır ancak bir gün ailedeki yetişkin bireylerden biri banyo temizliğinde tuz ruhu kullanır ve ardından yüzeyi su ile temizleme­ den daha iyi temizlik sağlamak için yüzeye çamaşır suyu döker.

1. Aşağıda bazı örnek olaylar verilmiştir. Bu olayların sonucunda meydana gelebilecek durumları tablodaki kimyasal maddelerin özelliklerine göre tamamlayınız. Etkinlik-1.6 Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!