9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 195 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik Günümüzde insanoğlunun karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlardan biri kü­ resel ısınmadır. Ağaçlandırma çalışmaları bu konuda alınan tedbirlerden biri­ dir çünkü ormanlar küresel ısınmanın engellenmesi konusunda önemli bir rol oynar. Peki ormanlar yağmuru çeker mi? Evet, ormanlar yağmuru (bulutları) görseldeki gibi çeker. Bu olay çok uzak mesafedeki bulutları çekme şeklinde değil bir mıknatısın başka bir mıknatısı çekmesi olayındaki gibi gerçekleşir. Bulutları orman üzerine ya da yakınına çeken şey, aslında ortamda bulunan su damlacıkları ve su buharı parçacıklarının birbirini çekme kuvvetidir. Her dam­ la başka bir damlayı ve buharlaşma sırasında damlanın yüzeyinden ayrılan su buharı moleküllerini, her bir su buharı molekülü diğer su buharı moleküllerini çeker. Ayrıca her bir su molekülü ile molekülün temas ettiği yüzey (ağaç, yap­ rak, kaya, metal) arasında çekim kuvveti oluşur. Bulutların oluşmasını sağlayan esas kuvvet su molekülleri arasındaki çekim kuvvetidir. Eğer böyle bir çekim kuvveti olmasaydı gökyüzüne yükselen su buharı taneciklerinin tümünün birbirine yaklaşmaması gerekirdi. Ormanlık alanlar hem tabanlarının nemli olması hem de yapraklarda meydana gelen terleme nedeniyle genellikle nem potansiyeli yüksek olan yerlerdir. Orman­ daki su molekülleri buhar hâlinde orman içine ve yüzeyine yayılır. Bu durum, su moleküllerinin kendi aralarındaki ve su molekülleri ile herhangi bir yüzey (ağaç, yaprak, kaya, metal) arasındaki çekim kuvvetlerinin etkisi sayesindedir. Birbirlerine tutunan su kütlesi veya damlaların çekim kuvveti, su buharı mo­ leküllerinin birbirini çektiği kuvvete göre daha güçlüdür. Ağaçlar üzerindeki damlalar ile bulut tabanındaki su buharı molekülleri arasında bir çekim ger­ çekleştiğinde ağaçlar üzerindeki damlaların çekim gücünün daha güçlü olması ve bulutun sabit bir yere tutunamaması sebebiyle hareket yönü mecburen or­ man yüzeyi ve içine doğru olur. Dolayısıyla ormanlar, yeterince yakınına gelen bulut veya nem kütlelerini aşağı, yukarı veya yatay olarak kendilerine doğru çekebilir. Ormanlar sadece ağaç değil hayattır, bu nedenle ormanlarımızı ko­ rumamız son derece önemlidir.

1. Sis tabakalarının ormanlık bölgelerde daha sık görülmesinin sebebi ne olabilir?

2. Moleküller arasındaki bu çekim kuvvetlerinin canlı hayatı üzerindeki etkisi nedir?

3. Ülkemiz için ağaçlandırma çalışmalarının önemini metin ile ilişkilendi­ rerek açıklayınız. Konuya Başlarken