9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 191 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik

2. Deneyden elde ettiğiniz örüntüleri kullanarak sıvıların akışkanlığını sıvının moleküller arası etkileşim kuvveti ile ilişkilendirerek açıklayınız.

3. Aşağıda benzen ve su moleküllerinin yapısı verilmiştir. Benzen ve suyun vizkozite değerleri ise Tablo 2.6’da veril­ miştir. Benzenin viskozitesinin suya göre daha düşük, akışkanlığının daha yüksek olmasının nedenini moleküller arası etkileşimleri kullanarak açıklayınız. Moleküller arası etkileşim kuvveti büyük olan sıvıların akışkanlıkları azalır, viskoziteleri artar. Örneğin su, etilen glikol ve gliserinin molekülleri arasında oluşturduğu hidrojen bağı sayısı birbirinden farklıdır. Sıvıda hidrojen bağı sa­ yısının artması, sıvı moleküllerinin öteleme hareketi yaparak birbirlerinin üze­ rinden kolaylıkla kaymasını engeller. Bu durumda sıvının akışkanlığı azalır ve viskozitesi artar. Gliserinin molekülleri arasındaki hidrojen bağı sayısı su ve etilen glikolden daha fazla olduğu için gliserinin akışkanlığı bu sıvılardan daha az, viskozitesi daha fazladır. Apolar moleküllerde elektron sayısı arttıkça London kuvvetlerinin etkisi arta­ cağından sıvıların akışkanlığı azalır, viskoziteleri artar (Tablo 2.7). Tablo 2.7: 25 oC’ta Bazı Sıvı Hidrokarbonların Viskozite Değerleri Sıvı Molekül Formülü Molekül Yapısı Toplam Elektron Sayıları Viskozite (Pa.s) x10 −4 Pentan C5H12 CH3 CH2 CH2− CH2 CH3 42 2,24 Hekzan C6H14 CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH3 50 3,00 Heptan C7H16 CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH3 58 3,87 Oktan C8H18 CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH3 66 5,08 Moleküllerin geometrik şekli ve kütlesi de moleküller arası etkileşimleri do­ layısıyla sıvıların akışkanlığını etkiler. Genellikle küçük ve küresel yapıdaki moleküllerin akışkanlığı fazla, büyük ve uzun zincirli moleküllerin akışkanlığı daha azdır. Benzer molekül yapısına sahip sıvılarda ise mol kütlesi büyük ola­ nın akışkanlığı genellikle daha azdır. Örneğin propil alkolün (MA: 60 g/mol) 25°C’taki akışkanlığı etil alkolün (MA: 46 g/mol) akışkanlığından daha azdır. Su (H2O) H H H H H H C C C C C C Benzen (C6H6) O H H