9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 143 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik Bileşik Formülü Kullanılan Ek Anlamı Adlandırmadaki Konumu N2O3 SO3 CS2 CCl4 N2O CO

1. Verilen bileşiklerin sistematik adlarında element adı ve elementin anyon formundaki adı dışında kullanı­ lan ekler nelerdir? Bu eklerin anlamlarını, ilgili element ve anyon adına göre adlandırmadaki konumunu (ön ek/son ek) belirleye­rek tablodaki boşlukları doldurunuz.

2. Verilen bileşikler ile bileşiklerin sistematik adları arasındaki ilişkiyi arkadaşlarınız ile tartışarak belirleyi­ niz. Genellediğiniz ortak kuralı yazınız ve bu kurala göre aşağıdaki bileşikleri adlandırınız. Genellediğiniz Kural: SO2 N2O5

3. SO3 ve CS2 bileşiklerinin adlandırılmasında S elementi için kullanılan adlandırma farkını belirleyiniz ve bu farklılığın gerekçesini arkadaşlarınızla tartışınız. Moleküler Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması Moleküler yapıdaki bileşiklerin adlandırılabilmesi için Latince rakamların bi­ linmesi gerekir. Bileşik formüllerinde genellikle elektronegatifliği az olan element öne yazılır. Adlandırmada bu elementin sağ altında yazan sayı, elementin adına Latince ön ek olarak yazılır. Daha sonra elektronegatifliği büyük olan elementin sağ altında yazan sayı, anyon formundaki adına Latince ön ek olarak kullanılır ve adlandırma tamamlanır. CO bileşiği için sistematik adlandırma “karbon monoksit’’ şeklinde yapılır. Bu örnekte karbonda olduğu gibi ilk element için “mono” ön eki basitlik amacı ile kullanılmaz. İkinci ametaller için “mono” ön eki kullanılmalıdır. Ayrıca oksit adına “mono−’’, “tetra−’’ ya da “penta−’’ ön eki getirildiğinde ekteki son sesli harf düşer; monoksit, tetroksit ve pentoksit şeklinde adlandırma yapılır. Bazı bileşiklerin sistematik adları, geleneksel adlarının çok yaygınlaşması nedeniyle kullanılmaz. H2O : Su (dihidrojen monoksit) NH3 : Amonyak (trihidrojen mononitrür) Rakam Latince Adı 1 Mono 2 Di 3 Tri 4 Tetra 5 Penta 6 Hekza 7 Hepta 8 Okta Amonyak bileşiğinin for­ mülü NH3 olmasına rağmen sistematik adlandırması trihidrojen mononitrürdür. Sistematik adlandırma ve formül arasındaki uyumsuz­ luğun nedeni ne olabilir? N2O5 Diazot pentaoksit Tablo 2.4: Rakamların Latince Adları