9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 121 Cevapları (MEB Yayınları)

2. Tema/Çeşitlilik İyonik bir bileşikte pozitif ve negatif yüklü iyonlar, kristal örgü içinde belirli bir düzende yer alır. Bu düzen, zıt yüklü iyonlar arasındaki çekimin en fazla, aynı yüklü iyonlar arasındaki itmenin ise en az olacağı şekilde oluşur. Örneğin NaCl bileşiğinin kristal yapısında her bir Na + katyonu 6 adet Cl − anyonuyla, her bir Cl − anyonu da 6 adet Na + katyonuyla çevrelenmiştir. Aşağıda NaCl kristal örgü yapısı ve kristal örgü yapısının genişletilmiş gösterimi verilmiştir (Görsel 2.6). Genişletilmiş gösterimde bir Na + iyonunun 6 Cl − iyonu ile çevre­ lendiği görülmektedir. Sodyum klorür bileşiğinde iyonların yükleri sırasıyla 1+ ve 1− şeklindedir. Bileşikteki katyon ve anyonların yüklerinin toplamı sıfırdır. Bu nedenle sod­ yum klorürün formülü NaCl olmalıdır. Katyon ve anyon yüklerinin toplamı sıfır olmadığında katyon ve anyonların toplam yükü sıfır olacak şekilde iyon sayıları belirlenir. Kalsiyum klorür bileşiğinde bir kalsiyum iyonu (Ca 2+) 2+ yüke, klorür iyonu (Cl −) 1− yüke sahiptir. Kalsiyum iyonunun (2+) yükünü dengelemek için iki klorür iyonuna (Cl −) ihtiyaç duyulur. Bu durum bileşiğin formülünde klor sembolünden sonra yazılan “2” alt indisiyle belirtilir. Bu ne­ denle kalsiyum klorür bileşiği CaCl2 formülüyle gösterilir. Magnezyum oksit bileşiğinde bir magnezyum iyonu (Mg 2+) 2+ yüke, bir oksit iyonu (O 2−) 2− yüke sahiptir. Magnezyum iyonunun (2+) yükünü dengelemek için bir oksit iyonuna (O 2−) ihtiyaç duyulur. Bu durumda bileşiğin formülü MgO şeklinde yazılır. İyonik bileşiklerin formülleri bileşikteki katyonların ve anyonların ba­ ğıl oranlarını verir. Örneğin sodyum klorür bileşiği için NaCl formülü bileşik­ teki Na + ve Cl − iyonlarının 1:1 oranında, kalsiyum klorür bileşiği için CaCl2 formülü bileşikteki Ca 2+ ve Cl − iyonlarının 1:2 oranında ve MgO bileşiğinde Mg 2+ ve O 2− iyonlarının 1:1 oranında olduğunu gösterir. Dolayısıyla bileşik formülü toplam elektrik yükünün sıfır olması için gerekli olan en az pozitif ve negatif iyonu içerir. İyonik bir bileşik olan sodyum hidroksit (NaOH) bileşiği de sodyum klorür bileşiği (NaCl) gibi birer katyon ve anyon içerir. Ancak NaCl bileşiğindeki tek atomlu klorür (Cl −) iyonunun aksine NaOH bileşiğindeki hidroksit iyonu (OH −) çok atomlu iyon olup yüklü bir atom topluluğudur. Görsel 2.6 NaCl kristal örgü yapısı Cl¯ Na + İyonik bağ oluşumu ile ilgili etkileşimli içeriğe ulaşmak için karekodu okutunuz.