9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları (MEB Yayınları)

a) A vektörünün başlangıç noktası, kartezyen koordinat sisteminin merkezine getirilir. y x O A

b) A vektörünün bitiş noktasından şekildeki gibi eksenlere paralel çizgiler çizilerek düzgün paralelkenar şekli oluşturulur. y x O A

c) Koordinat sisteminin orijininden paralel çizginin x eksenini kestiği noktaya kadar yönlü bir doğru çizilir ve bu doğru Ax bileşeni olarak işaretlenir. Benzer şekilde koordinat sisteminin orijininden paralel çizginin y eksenini kestiği noktaya kadar yönlü bir doğru çizilir ve bu doğru Ay bileşeni olarak işaretlenir. Bu şekilde A vektörünün x ekseni üzerindeki bileşeni Ax ve y ekseni üze- rindeki bileşeni Ay elde edilir. y x Ay O Ax A Dik Kartezyen Koordinat Sistemi Koordinat eksenleri birbirine dik olan sisteme dik kartezyen koordinat sistemi denir. Kartezyen koordinat sistemi, bir cismin bulunduğu yeri ta- nımlamak için kullanılır. Eksenlerin kesiştiği nokta orijin olarak adlandırılır ve “O” harfi ile gösterilir. Kartezyen koordinat sisteminde A cisminin bulunduğu yer A (x, y, z) şeklinde işaretlenir. y (+) x (+) y (-) x (-) z (+) z (-) A (x, y, z) Örnek Yandaki şekilde kenar uzunlukları 1 birim olan eşit bölmelendirilmiş düzlemde verilen A vektörünün bileşenlerini x-y düzlemi üzerinde çizi- niz. Yaptığınız çizimin aşamalarını kısaca açıklayınız. A vektörünün bileşenlerinin yönlerini ve büyüklüklerini yazınız. Çözüm A vektörünün başlangıç noktasına x-y koordinat sistemi çizilir. A vektörü- nün bitiş noktasından x ve y eksenlerine paralel doğrular çizilir. Koordinat sisteminin başlangıç noktasından çizilen paralellere kadar vektör çizilir. Bu şekilde A vektörünün x ve y eksenlerindeki bileşenleri Ax ve Ay bulunur. Bu durumda “Ax, -x ve Ay, +y yönündedir.” sonucuna varılır. Birim uzunluktan yararlanılarak Ax ve Ay bileşenleri 3 birim olarak ölçülür.

12. Alıştırma Şekildeki eşit bölmelendirilmiş düzlemde verilen A vektörünü bileşen- lerine ayırınız. A 1 birim 1 birim } } -x +y Ay Ax A O A