9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 159 Cevapları (MEB Yayınları)

4. Ünite: BEŞERÎ SISTEMLER VE SÜREÇLER 158 Yukarıda verilen karikatürü nüfusla ilişkilendirerek yorumlayınız. Nüfus, modern toplumlarda olduğu gibi geçmişteki pek çok uygarlıkta da as- kerî, siyasi ve ekonomik açıdan potansiyel bir güç olarak görülmüştür. Bu potansiyelden yararlanmak ve nüfusun sağladığı avantajları devam ettirmek isteyen yönetimler, tarihsel süreçte nüfusla ilgili pek çok politika geliştirmiştir. Ülkelerin kalkınmasında önemli bir rol oynayan nüfus artış hızının düşük ol- ması veya nüfusun azalması ülkelerin geleceğini tehdit edebilir. Nüfus artış hızının yüksek olması ise çeşitli sorunlara yol açabilir. Ülke kalkınmasının sürdürülebilir olması, o ülkenin koşullarına uygun nüfus politikasının belirlen- mesi ve buna yönelik nüfus planlaması yapılmasına bağlıdır. Ülkelerin nüfu- sun yapısı, dağılışı, nitelik ve niceliğine yönelik aldığı karar ve uygulamalara nüfus politikası denir. Nüfus politikası çerçevesinde geliştirilen uygulamalar; kritik nüfus değişkenle- rini etkileyerek ekonomik, sosyal, demografik, siyasi ve millî hedeflere ulaşıl- masını sağlar. Bir ülkenin nüfus politikası; o ülkenin nüfus özellikleri, nüfusla ilgili fırsat ve sorunları analiz edilerek oluşturulur. Nüfus politikaları, devletin demografik nitelikteki kamu politikasını yansıtır. Bu politikalar, istenen ulu- sal hedeflere ulaşılmasını sağlamak için demografik değişkenleri etkileyen önlemleri kapsar. Nüfus politikalarında temel hedef, nüfusun artış hızının düzenlenmesidir. Ayrıca nüfusun yapısı ve dağılışına ilişkin hedefler de nü- fus politikasının önemli bir bileşenidir. Doğum ve ölüm oranları, nüfusun yaş gruplarına göre dağılışı, eğitim düzeyi, savaş, salgın hastalık, göç, kentleşme ve ekonomik faaliyetlerde insan gücüne duyulan ihtiyaç nüfus politikalarının belirlenmesinde etkilidir. Zaman içinde bu faktörlerde meydana gelen deği- şimler, nüfus politikalarının da değişmesine neden olabilir. Demografik fırsat penceresi Bir ülkede çalışma çağındaki nüfus oranının bağımlı nüfus (çocuk ve yaşlı) oranından daha yüksek olduğu dönemdir. KONUYA BAŞLARKEN Farklı gelişmişlik seviye- sindeki ülkeler, nüfusla ilgili benzer fırsat ve sorunlarla karşılaşır mı? 4.1.4. Nüfus Politikaları