9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 142 Cevapları (MEB Yayınları)

4. Ünite: BEŞERÎ SISTEMLER VE SÜREÇLER 141 Çatalhöyük’te Nüfus Nasıl Arttı? Mevcut bilgilere göre dünyanın bilinen en eski yerleşme- lerinden biri olan Çatalhöyük, Konya’nın Çumra ilçesinde Neolitik Dönem’de yaklaşık 9.400 yıl önce kurulmuştur. Baş- langıçta küçük bir yerleşme olan Çatalhöyük, zamanla nü- fuslanmış ve büyük bir yerleşmeye dönüşmüştür. Yerleşik hayata geçilen bu dönemde avcı-toplayıcılıktan vazgeçilerek tarımsal faaliyetlere başlanmıştır. Teknolojik ilerleme, gıda üretimi ve sosyoekonomik gelişmeler saye- sinde hayat şartları iyileşmiş; ortalama ömür uzamıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak Çatalhöyük’te nüfus hızla art- mıştır. Bulgulara göre kentin en kalabalık olduğu dönem- de yaklaşık 8.000 kişinin burada yaşadığı tespit edilmiştir. Çatalhöyük’teki nüfus artışı üzerinde farklı bölgelerden gelen göçün etkisi olmuştur. Artan nüfus, gıdaya ve diğer kaynaklara olan talebi de artırmıştır. Kaynakların yetersiz kalmasının yanı sıra kuraklığın insanların bu yerleşmede hayatını idame ettiremeyecek kadar artması göçe neden olmuştur. Bu durum, Çatalhö- yük yerleşmesindeki nüfusun önemli ölçüde azalmasına ve zamanla başka yerleşmelere dağılmasına yol açmıştır. NÜFUS DINAMIKLERI 4.1. İnsanlık tarihi boyunca dünya nüfusu genellikle artış eğiliminde olmuştur. Nü- fus artış hızı, başlangıçta düşükken son birkaç asırda katlanarak artmıştır. İnsanlık tarihinde nüfus artışında üç büyük sıçrama dönemi yaşanmıştır. Birinci Sıçrama Dönemi Yaklaşık 1 milyon yıl önce insanların çeşitli aletleri icat etmesiyle başlamıştır. Yapılan aletlerin etkin kullanıldığı bu dönemde yetersiz beslenme azalmış ve vahşi hayvanlarla mücadelede önemli ilerlemeler olmuştur. İkinci Sıçrama Dönemi Dünya nüfusundaki ikinci sıçrama yaklaşık 10 bin yıl önce yaşanmıştır. Ne- olitik Dönem adı verilen bu süreçte insanlar tarımsal faaliyetlere başlayarak yerleşik hayata geçmiştir. Tarım ürünü ve hayvan yetiştiriciliğindeki gelişmeler, ürün fazlalığı sağlamış ve gıdaya erişimi kolaylaştırmıştır. Tarım Devrimi sa- yesinde nüfus artışının önemli engellerinden birinin (gıdaya erişim zorluğu ve gıda azlığı) etkisi azalırken dünyanın ilk şehirleri ortaya çıkmıştır. Bu dönem­de dünya nüfusunun 150-300 milyon civarında olduğu tahmin edilmektedir. Yukarıdaki metne göre dünyadaki nüfus artışının nedenleriyle ilgili hangi genellemelere ulaşılabilir? KONUYA BAŞLARKEN Nüfus artış hızı Bir önceki döneme göre nüfustaki artış veya azalış oranıdır. 4.1.1. Nüfusun Tarihsel Değişimi ve Geleceği Görsel: Çatalhöyük yerleşmesi (temsilî) Çatalhöyük