9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 68 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema Görsel 1.54 Substrat miktarındaki artışın enzim substrat ilişkisine etkileri Görsel 1.55 Nükleotitlerin genel yapısı Enzim Substrat Aktif bölgeye bağlı substrat Grafik 1.4 Substrat ve enzim miktarlarındaki değişimin reaksiyon hızı üzerine etkisi

a) Sınırsız enzim veya sınırsız substrat, b) Sabit enzim miktarı, c) Sabit substrat miktarı Sınırsız enzim veya sınırsız substrat miktarı Reaksiyon hızı Substrat veya enzim miktarı Sabit enzim miktarı Reaksiyon hızı Substrat miktarı Sabit substrat miktarı Reaksiyon hızı Enzim miktarı a b c Ester bağı Glikozit bağı Fosfat grubu Pentoz şekeri Azotlu organik baz O O– P O –O Yüzey alanı: Substratın yüzey alanı arttıkça enzimlerin substratla etkileşime girebi­ leceği bölgenin miktarı da artar. Büyük yüzey alanı, daha fazla substrat molekülü­ nün enzimle etkileşime girerek reaksiyona girmesini kolaylaştırır. Bu durum, reaksi­ yon hızını artırır. Örneğin bir elma yendiğinde mide ve bağırsak enzimlerinin elma ile temas yüzeyi sınırlıdır ve sindirim uzun sürer. Elma rendelenerek yendiğinde ise sindirim enzimlerinin elma ile temas yüzeyi ve elmanın sindirilme hızı artar. Aktivatör ve İnhibitörler: Enzimlerin etkinliği belirli moleküller tarafından düzen­ lenebilir. Bir enzimin etkinliğini artıran moleküle aktivatör, azaltan moleküle inhi­ bitör denir. Nükleik Asitler Nükleik asitler, yapılarında fosfat grubu, beş karbon­ lu şeker (pentoz) ve azotlu organik baz (pürin veya pirimidin) bulunduran nükleotitlerin polimerleridir (Görsel 1.55). Hücrenin bilgi taşıyan molekülleridir ve protein sentezi süreçlerini yönlendirerek canlıların ka­ lıtsal özelliklerin belirlenmesinde rol oynar. Bölünme, büyüme, gelişme, enerji dönüşümleri gibi hayati olay­ ların gerçekleşmesinde doğrudan veya dolaylı olarak nükleik asitler işlev görür. Enzim ve Substrat Miktarı: Enzimlerin substratlarıyla bir araya gelerek reaksiyona girme potansiyeli enzim ve substrat miktarına bağlıdır (Görsel 1.54). Bu neden­ le enzimatik reaksiyonların hızı, substrat ve enzim miktarına bağlı olarak değişir. Sıcaklığı ve pH değeri sabit tutulan bir ortamda yeterli miktarda substrat varsa enzim miktarının artırılması re­ aksiyon hızını doğru orantılı olarak artırır. Benzer etki, yeterli enzim bulunduran ortamlarda substrat artışıyla da gerçekleşir (Grafik 1.4.a). Sıcaklığı, pH değeri ve enzim miktarı sabit tutulan bir ortamda düşük substrat konsantrasyonlarında reaksiyon hızı, substrat miktarına bağlı olarak artar. Substrat miktarı arttıkça reaksiyon hızı, artmaya devam eder ancak artış hızı enzimlerin aktif bölgelerinin substratla doymaya başlamasından dolayı yavaşlar. Yüksek substrat konsantrasyonlarında ise enzimler tamamen substratla doygun hâle geldiği için en yüksek reaksiyon hızına ulaşır ve reaksiyon hızı substrat miktarından etkilenmez (Grafik 1.4.b). Sıcaklığı, pH değeri ve substrat miktarı sabit tutulan bir ortamda enzim miktarındaki artışla birlikte reaksiyon hızı ortamdaki bütün substratlar enzimle etkileşime girince­ ye kadar artar. Daha sonra substratların ürüne dönüştürülmesinden dolayı reaksiyon hızı azalır ve ortamdaki substrat bitince reaksiyon hızı sıfırlanır (Grafik 1.4.c).