9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları (MEB Yayınları)

1. Tema Ayrıntılı gözlemler bilim insanlarının deneyler tasarlamasına ve soruları cevaplamasına yardımcı olur. Bilim in­ sanları gözlem sonucu elde ettiği verilerden yararlanarak problemin çözümü için varsayımlar (hipotezler) gelişti­ rir. Verilen örnek durumda bir bilim insanının varsayımı aşağıdaki gibi olabilir. "Gölün güney kıyısındaki drenaj hattına yakın bulunan söğüt ağaçları, otoparktan sızan ve motorlu taşıt atıkları içeren kimyasal suları kökleriyle alır, yapraklarında klorofil kaybı yaşanır ve bitkiler hastalanır." Bilim insanları varsayımlarını sınamak için deneyler yaparak kanıt arar. Verilen bu örnek olayda bilim insanı varsayımına kanıt bulmak için aşağıdaki gibi kontrollü bir deney tasarlayabilir. “Söğütlerdeki hastalık nedeninin motorlu taşıtların atık sularından kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi için laboratuvar ortamında özdeş genç söğüt fidanları ayrılır. Bir grubu normal göl suyuyla (kontrol grubu), diğer grubu ise otopark drenajından alınan atık su karışımlı göl suyuyla (deney grubu) sulanarak test edilebilir.” Bilim insanları bir sonuca varmak için asla tek bir kanıtla yetinmez. Söğüt ağaçları fark edilmeyen başka bir ne­ denden (örneğin o bölgeye özgü bir mantar enfeksiyonu veya taban suyu seviyesinin farkı) dolayı da hastalanmış olabilir. Bu nedenle farklı kontrollü deneylerle varsayımlarını doğrulayacak yeni kanıtlar aramaya devam ederler. Söğüt ağaçları örneğinde bilim insanının karşılaştığı bir problemi çözerken hangi adımları izlediğini ve nasıl kontrollü deney tasarladığını incelediniz. Söğüt ağaçlarının gizemini çözen bilim insanı gibi siz de sınıf arkadaş­ larınızla yakın çevrenizden biyoloji disipliniyle ilgili bir problemi tespit ederek kendi bilimsel araştırma sürecinizi tasarlayınız. 1. Öğretmeninizin rehberliğinde beşer kişilik heterojen gruplar oluşturunuz. 2. Yakın çevrenizde (okul bahçesi, parklar, yerel akarsular vb.) gözlemleyebileceğiniz benzer bir problem duru­ munu ortaya koyunuz. Gözleminiz: ………………………………………………………………… ………… ………………………………………………………………………………………………………………… …………… 3. Tespit ettiğiniz problemle ilgili araştırılabilir bir soru cümlesi oluşturunuz. Araştırma Sorunuz: ………………………………………………………… ……….. ………………………… ……………………… ……………………………………… 4. Araştırma sorunuza yönelik, doğruluğu ya da yanlışlığı deneylerle test edilebilecek geçici çözüm önerinizi (hipotezinizi) yazınız. Hipoteziniz: 5. Hipotezinizi sınamak için kuracağınız kontrollü deneyin değişkenlerini belirleyiniz ve deney düzeneğinizi açıklayınız. Bağımsız Değişken: Bağımlı Değişken: Kontrol Grubu: 6. Öğretmeninizin rehberliğinde belirlediğiniz problemle ilgili deneysel veri toplayınız veya konuyla ilgili yapı­ lan bilimsel araştırmaları güvenilir kaynaklardan araştırıp kaydediniz. 7. Grup olarak incelediğiniz araştırma konusuna yönelik hipotezinizin doğruluğunu veya yanlışlığını destekle­ yen kanıtları tartışınız. 8. Bu süreçte grup olarak birbirinizin fikirlerine saygı duymayı, ortak düşünceleri belirlemeyi, farklı fikirler üzerine tartışarak uzlaşmayı ve iş birliği içinde çalışmayı unutmayınız. 9. Grup olarak araştırma sürecinizde bilimin doğasıyla ilgili özellikleri tespit ederek raporlaştırınız.

10. Bilimin doğasıyla ilgili özelliklere yönelik tespitlerinizi içeren bir zihin haritasını bireysel olarak oluşturunuz. Değerlendirme Öz Değerlendirme Formu Grup Değerlendirme Formu Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı