Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
1. Tema Konuya Başlarken Yönerge: Aşağıdaki metni okuyunuz, metinden yararlanarak soruları cevaplayınız. Uzay araştırmaları, evrenin doğası ve işleyişi ile birlikte insanlığın uzayla olan etkileşim lerinin anlaşılması amacıyla gerçekleştirilen keşif ve inceleme faaliyetleridir. Uzay mühen disliği, astrofizik, uzay biyolojisi, uzay kimyası gibi farklı disiplinlerin birlikteliğiyle uzay araştırmaları her geçen gün gelişmektedir. Biyolojik uzay araştırmaları insanlığın uzaydaki varlığının sürdürülebilir hâle getirilmesi için önemli bir adımdır. Bu araştırmalarda insan bedeninin uzaydaki zorlayıcı koşullara nasıl tepki vereceğine odaklanılmaktadır. Aşırı sıca ğın veya soğuğun, yüksek enerjili radyasyonun ve yer çekimsiz ortamın başta insan olmak üzere tüm canlıların yapısını nasıl etkileyebileceği üzerine deneyler gerçekleştirilmektedir. Uzay görevleri sırasında kütle çekim kuvvetinde meydana gelen değişimlerin insan bedeni ne etkilerinin araştırılmasında ve ağırlıksız ortam koşullarının Dünya üzerinde oluşturul masında santrifüj olarak isimlendirilen cihazlardan yararlanılmaktadır. İnsanların uzayda besin ve oksijen ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için sürdürülebilir sis temlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar da gerçekleştirilmektedir. Örneğin bitkiler den ilham alınarak geliştirilen MOXIE (moksi) adı verilen bir cihaz, karbondioksidi oksi jene dönüştürebilmektedir. Genetik mühendisliği ve sentetik biyoloji konularında çalışan bilim insanları, uzayda atık suyu geri dönüştürebilecek sistemler tasarlamaya yönelik araştırmalar yürütmektedir. Biyolojik uzay araştırmalarından elde edilen bilgilerin başka gök cisimlerini keşfetmek amacıyla yapılacak uzun uzay yolculuklarında astronotların sağlıklı bir şekilde görevlerini sürdürmelerine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Türkiye’nin ilk uzay yolcusu Alper Gezeravcı (Görsel 1.1), Uluslararası Uzay İstasyonunda yaşam bilimleri ile ilgili dönüm noktası olabilecek birçok deney yapmıştır. YAŞAM BİLİMİ: BİYOLOJİ 1.1. BİYOLOJİNİN ÖNEMİ VE BİYOLOJİ BİLİMİNİN GELİŞMESİNDEKİ DÖNÜM NOKTALARI Görsel 1.1 Türkiye’nin ilk uzay yolcusu Alper Gezeravcı
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Kış uykusuna yatan canlılar enerji ihtiyaçlarını vücutlarında depoladıkları yağ dokusundan (trigliserit) hücresel solunumla karşılarlar.
Yağların oksijenli solunumla yıkımı diğer besinlere kıyasla en yüksek düzeyde ATP enerjisi ve bol miktarda metabolik su açığa çıkarır.