Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema Omurgalı Hayvanlar Omurgalı hayvanların en önemli özellikleri, notokord adı verilen yapıya ve sırt bölgesinde içi boş bir sinir kordonuna (sinir şeridi) sahip olmalarıdır. Omurgalı larda kıkırdak ve kemikten oluşmuş iç iskelet bulunur. Bu gruba ait canlılar eşeyli olarak ürer. Omurgalı canlılar holozoik beslenir. Ağız ve anüs arasında yer alan sindirim sistemleri sayesinde besinler holozoik olarak alınır ve sindirilir. Omurgalı canlıların boşaltım atıkları; amonyak, ürik asit ya da üredir. Temel boşaltım organ ları böbreklerdir. Kanın kan damarları dışına çıkmadan vücut içerisinde dolaştığı (kapalı kan dola şımı) omurgalı canlılarda oksijenin taşınmasında görevli hemoglobin proteini alyu varların içinde bulunur. Omurgalı hayvanlar; balıklar, amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olmak üzere beş sınıfta incelenir. Balıklar, oksijen alımını sağlayan solungaçlara, kemik veya kıkırdaktan yapılmış iske lete ve değişken vücut sıcaklığına sahip olan ve suda yaşayan omurgalı grubudur. Balıklarda yüzgeçler hareketin gerçekleşmesinde, dengeyi sağlamada ve yön değiş tirmede görevlidir. Kıkırdak veya kemikten oluşan iç iskeletleri bulunur. Çoğunda deri pullarla kaplıdır. Köpek balığı ve vatoz kıkırdaklı balıklara, aslan balığı ve yılan balığı da kemikli balıklara örnektir (Görsel 2.44). Balıklarda olduğu gibi sucul ortamda yaşayan canlılarda genellikle dış döllenme ve dış gelişme görülür. Dişi ve erkek tarafından döllenme için uygun bir ortamda suya bırakılan çok sayıda üreme hücresi suda yaşayan canlıların üreme başarısını artı rır. Balıklar, sucul ekosistemlerin önemli bileşenleri olmalarının yanında ekono mik ve ekolojik açıdan büyük öneme sahiptir ancak aslan balığı gibi istilacı balık türleri biyolojik çeşitliliği olumsuz yönde etkiler. Amfibiler, gelişim süreçlerinde başkalaşım geçiren omurgalılardır. Pulsuz, nemli ve yumuşak bir deriye, değişken vücut sıcaklığına sahip, suda ve karada yaşayabilen omurgalı grubundadır. Bu canlılar yaşamlarına suda başlar ve erginliğe eriştiklerinde hem suda hem de karada yaşayabilir. Amfibilerde dış döllenme ve dış gelişme görü lür. Suda yaşayan larvalar solungaç solunumu, karada yaşayan ergin bireyler ise akci ğer ve deri solunumu yapar. Kurbağalar ve semenderler amfibi canlıların en bilinen örnekleridir (Görsel 2.45). Ilıman bölgelerde yaşayan kurbağaların çoğu kış aylarında kış uykusuna yatar. Kış uykusu sırasında yaşamsal faaliyetleri çok düşük seviyededir. a b a b Holozoik beslenme: Sıvı veya katı organik besin par tiküllerinin yenmesini içeren beslenme tipidir. Besinlerin alınması, sindirilmesi, emi lim ve atıkların atılması gibi aşamaları bulunur. İstilacı tür: Bir bölgeye dışarıdan gelerek yayılış gösteren ve hızla çoğalan, girdiği bölgedeki yerli türleri olumsuz etkileyen yabancı tür. Görsel 2.45
