Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
2. Tema Bitkiler Bitkiler, selüloz yapılı hücre duvarına sahiptir ve hücrelerindeki klorofil sayesinde güneş ışığını kullanarak besin üretebilen (fotosentez) çok hücreli canlılardır. Fotosentez yoluyla üretilen oksijenin atmosferdeki düzeyini dengeleyen canlılardan biri olan bitkiler, besin zincirinin birincil basamağında yer alır. Diğer canlılar için yaşam alanlarının oluşturulma sına katkı sağlayarak ekolojik denge için de oldukça önemli görevler üstlenir. Bitkileri birbirinden ayırmanın en temel yolu iletim dokusuna sahip olup olmadıklarına bakmaktır. Birçok bitki, suyu ve besin maddelerini topraktan yapraklara kadar taşıyan ve fotosentez ürünlerini bitki gövdesine dağıtan özel dokulara (iletim demeti) sahiptir. Bu tür bitkilere iletim demetli bitkiler (damarlı bitkiler) denir. Eğrelti otu, atkuyruğu, kibrit otu gibi bitkiler ile iğne yapraklı ağaçlar ve tüm meyve veren ağaçlar damarlı bitkiler olarak bilinir. Bazı bitkiler ise su ve besin maddelerini alma işlevini daha basit bir yolu olan difüzyon ile gerçekleştirir. Bu tür bitkiler iletim demeti taşımadıklarından iletim demetsiz bitkiler (damarsız bitkiler) olarak gruplandırılır. Kara yosunları, ciğer otları, boynuz otu gibi bitkiler damarsız bitkilerdir. Bitkileri sınıflandırmanın bir diğer yolu da tohum üretip üretmediklerine bakmaktır. Bitkiler, tohumlu ve tohumsuz bitkiler olmak üzere iki ana gruba ayrılır (Görsel 2.35). Tohumlu bitkiler tohumun açıkta ya da kapalı olma durumuna göre açık tohumlu bitki ler ve kapalı tohumlu bitkiler olarak iki gruba ayrılır. Kapalı tohumlu bitkilerde tohumlar, eşeyli üreme sonucunda oluşturulan yeni bitki taslağı (embriyo) ve onu besleyen besin deposuyla (endosperm) kaplanmış bir yapıdır. Tohumların çimlenmesiyle yeni bitkiler oluşur. Çevrenizde gördüğünüz çiçekli bitkilerin tamamı tohumlu bitki örnekleridir. Diğer yandan kara yosunları, ciğer otları ve eğrelti otları gibi çiçeksiz bitkilerde tohum oluşmaz. Tohumsuz bitkilerde iletim demetleri basit yapılıdır. Özellikle ciğer otları ve kara yosunları gibi tohumsuz bitkilerde belirgin bir iletim demeti sistemi bulunmaz. Tohumsuz bitkiler genellikle nemli ortamlarda yaşar.Tohumlu bitkileri tanımanın en belirgin yolu bu bitkilerin çiçeğinin, meyvesinin ya da kozalağının varlığıdır. Çiçekler ve kozalaklar, bitkilerin üreme organıdır. Görsel 2.35 Bitkilerin sınıflandırılması örneği Menekşe Elma Kuşburnu Göknar Eğrelti otu Atkuyruğu Tohumlu Bitkiler Damarsız Bitkiler Damarlı Tohumsuz Bitkiler Damarlı Bitkiler Kara yosunu Ciğerotu Damarsız Tohumsuz Bitkiler BİTKİLER
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
Fotosentez kloroplastta gerçekleşir; ışık enerjisiyle CO₂ ve H₂O birleştirilerek glikoz ve O₂ üretilir (6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂).
Hücresel solunum ise mitokondride glikozun O₂ ile parçalanarak yaşamsal faaliyetler için ATP enerjisi üretilmesidir (C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + ATP).