11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 375 Cevapları (MEB Yayınları)

13. Sınıflandırma tablosunu kullanarak yakınsak ve ıraksak merceklerin benzer ve farklı yönlerini listeleyiniz. Mercekler Yakınsak Iraksak Benzer Yönleri Farklı Yönleri Değerlendirme Etkinlik sürecinde yaptığınız çizim ve hazırladığınız listeler öğretmeniniz tarafından “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. “Dereceli Puanlama Anahtarı”na karekoddan yararlanarak ulaşabilirsiniz. İki yüzeyinden en az biri küresel olan; cam, plastik gibi saydam maddelerden yapılan, ışığı kırarak bir noktada toplayabilen ya da bir nok­ tadan saçılıyormuş gibi dağıtan optik araçlara mercek denir. Mercekler, yakınsak (Görsel 3.24) ve ıraksak (Görsel 3.25) mercek olmak üzere iki­ ye ayrılır. Merceklerin küresel yüzeyleri küreye tamam­ landığında elde edilen R1 ve R2 yarıçapına eğri­ lik yarıçapı, M1 ve M2’ye eğrilik merkezi denir. Yüzeylerin eğrilik yarıçapları eşit ya da farklı uzunlukta olabilir. Mercek yüzeyini oluşturan kürelerin merkezlerinden geçen doğruya mer­ ceğin asal ekseni denir. Asal eksen üzerinde yer alan merceğin tam orta noktasına ise optik merkez (O) denir (Şekil 3.34). Asal eksene paralel gelerek mercekte kırılan ışınların ya da uzantılarının kesiştiği noktaya odak noktası (F), merceğin odak noktası ile optik merkez arasındaki uzaklığa odak uzaklığı (f) denir. Bir merceğin her iki tarafında da birer tane olmak üzere iki odağı bulunur (Şekil 3.35). Görsel 3.24: Yakınsak mercek Görsel 3.25: Iraksak mercek Şekil 3.34: Merceklerin eğrilik yarıçapı ve optik merkezi Asal eksen O Asal eksen O M2 M2 R2 R2 M1 M1 R1 R1 Şekil 3.35: Merceklerin odak noktası ve odak uzaklığı F f F O F O F f OPTİK 375