11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 348 Cevapları (MEB Yayınları)

3. ÜNİTE ulaşır. Bu olay sonucunda cisimler ters dönmüş gibi görü­ nür (Görsel 3.14). Işınlar, küresel yüzeylerden geçerken kırılma yasalarına uyar. Küre üzerindeki bir noktanın yüzey normali, kürenin merkezinden o noktaya doğru çizilen dikmedir. Hava orta­ mından uzantısı ya da kendisi kürenin merkezine denk ge­ lecek şekilde gönderilen ışın, doğrultusunu değiştirmeden yoluna devam eder (Şekil 3.24: a). Şekil 3.24: b’deki gibi gelen ışın, havadan cama geçerken normale yaklaşacak şe­ kilde kırılır ve diğer yüzeye ulaşır. Işın, camdan havaya çıkar­ ken normalden uzaklaşacak şekilde kırılır. Görsel 3.14: Serap olayı Soğuk hava Sıcak hava Aşağıdaki tabloda bazı saydam ortamların ışığı kırma indisi değerleri yaklaşık olarak verilmiştir. Şe­ killerde ise K, L, M, N ve P saydam ortamlarında tek renkli ışının ortam değiştirirken izlediği yollar görülmektedir. Normal K L Normal M L Normal P N Normal N L i i i > r i < r r r Madde Işığı Kırma İndisi Elmas 2,41 Kuartz kristali 1,54 Su 1,333 Kuru hava 1,000293 Buna göre ışınların ortam değiştirirken izlediği yolları inceleyerek K, L, M, N ve P saydam ortamlarının tabloda verilen maddelerden hangileri olabileceğini gerekçeleriyle yazınız. O O r r i i Cam Cam N N a) b) Şekil 3.24: Işının küresel yüzeylerden geçişi Tek renkli ışın K’den L’ye geçerken normale yaklaştığı için nL > nK’dir. Tek renkli ışın M’den L’ye geçerken normal doğrultusundan gelmemesine rağmen hiç kırılmaya uğramadığı için nM = nL’dir. Tek renkli ışın N’den L’ye geçerken normalden uzaklaştığı için nN > nL’dir. Tek renkli ışın P’den N’ye geçemeyip tam yan­ sıma yaptığı için nP > nN’dir. K, L, M, N ve P arasındaki kırıcılık indisi ilişkisi nP > nN > nM = nL > nK şeklinde olur. Tablodaki değerlere bakıldığında P elmas, N kuartz kristali, M ve L su, K ise kuru hava olabilir. Örnek Cevap