Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
3. ÜNİTE Tablo 3.2: Tümsek Aynalarda Kullanılan Bazı Özel Işınlar Asal eksene paralel gelen ışınlar, uzantıları aynanın odak noktasından geçecek şekilde yansır. Gelen ışının uzantısı, aynanın odak noktasından geçiyorsa asal eksene paralel olacak şe- kilde yansır. Tümsek aynaya çarpan ışının uzantısı, aynanın merkez nok- tasından geçiyorsa ışın geldiği yoldan döner. Tepe noktasına gelen ışınlar ile yansıyan ışınlar, asal eksen ile eşit açı yapar. M T F M T F M T F M T F α α Asal ekseni merkezin dışından kesecek doğrultuda gelen ışınların uzantıları, odak ve merkez arasındaki bir noktadan geçecek şekilde yansır. Örnek: Asal ekseni 3f noktasından kesecek doğrultuda ge- len ışının uzantısı; 1,5f noktasından geçek şekilde yansır. Asal ekseni kesecek şekilde tümsek aynaya gönderilen ışınlar yüzeyden yansıdıktan sonra ışınların uzantısı, odak ile tepe noktası arasından geçecek şekilde yansır. Örnek: Asal ekseni f kadar uzaktan kesecek şekilde gelen bir ışı- nın uzantısı, aynanın arkasında tepe noktasına f/2 kadar uzak- lıkta bulanan bir noktadan asal ekseni kesecek şekilde yansır. Asal eksen 3f 1,5f M T F Asal eksen f f/2 f/2 I F Teleskoplar, gök cisimlerini gözlemlemek amacıyla kullanılan optik aygıtlardır. Bu aygıtların yapısında ışı ğı toplamak ve odaklamak için düzlem aynalar, küresel aynalar ve mercekler kullanılır. İlk yansıtıcı yüzeyi ayna olan teleskoplara yansıtıcı teleskop denir. Hubble (Habl) Uzay Teleskobu ve James Webb (Ceyms Veb) Uzay Teleskobu bu yansıtıcı teleskoplara örnek gösterilebilir. Hubble Uzay Teleskobu James Webb Uzay Teleskobu 1990 yılında uzay mekiği Discovery (Diskavıri) tarafından yörüngeye yerleştirilen Hubble Uzay Teleskobu, Dünya yü- zeyinden yaklaşık 515 km yükseklikte görevini sürdürmek- tedir. Zaman içinde eskiyen parçaları astronotlar tarafından değiştirilerek ve sistemleri yükseltilerek teleskobun kulla- nım ömrü önemli ölçüde uzatılmıştır. 2021 yılında uzaya fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu, çok uzak ve sönük gök cisimlerinden gelen kızılötesi ışığı gözlemle- mek için tasarlanmıştır. Webb, Dünya’dan 1,5 milyon km uzaklıktaki Lagrange (Lagranj) noktasında yer almaktadır. Burada bulunması, teleskobun daha az yakıtla daha uzun süre çalışmasını sağlasa da teleskoba ba- kım yapılmasını zorlaştırır. James Webb’in birincil aynası, Hubb- le’a göre çok daha büyüktür. Örnek Tümsek aynalar için sıkça kullanılan bazı özel ışınlar Tablo 3.2’de verilmiştir.
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Fiziksel İlkelerin Tespiti): Soruda verilen fiziksel büyüklükler (kütle, kuvvet, enerji, dalga boyu vb.) SI birim sistemine göre düzenlenir.
2. Adım (Formül ve Bağıntıların Uygulanması): İlgili konunun temel fizik yasası (Newton Kanunları, enerji korunumu, Ohm Yasası veya dalga denklemleri) seçilerek değerler yerine konulur.
3. Adım (Birim Analizi ve Çıkarım): Vektörel yön ve skaler büyüklükler kontrol edilerek neticeye ulaşılır.
