Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
5. Ünite Bor; cam, seramik, deterjan, tarım, savunma, ileri teknoloji, enerji depolama ve nükleer uygulamalarda yaygın olarak kullanılan kritik bir madendir (Görsel 5.5). Dünya bor rezervlerinin yaklaşık %74’ü Türkiye’de; geri kalan rezervler ise ABD, Rusya, Şili, Çin, Peru, Sırbistan, Bolivya, Kazakistan, Arjantin gibi ülkelerde yer almaktadır (Grafik 5.16). Bu durum Türkiye’yi bor üretiminde küresel lider konumuna getirmektedir. Türkiye’deki başlıca bor yatakları Eskişe hir-Kırka, Kütahya-Emet, Balıkesir-Bigadiç ve Bursa-Kestelek’te bulunmaktadır. Bor; ihracat geliri, sanayi üretimi ve enerji teknolojilerine sağladığı katkılarla ekonomik kalkınmaya önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Bu özellikleriyle bor; geniş kullanım alanı, yüksek rezerv potansiyeli ve ekonomik değeri nedeniyle Türkiye açısından kritik bir maden olarak tanımlanmaktadır. Kobalt; bataryaların daha uzun ömürlü olmasını sağlaması ve ısıya dayanıklılığı sayesinde elektrikli araç bataryaları, süper alaşımlar, manyetik malzemeler, yüzey kaplama, katalizör üretimi ve savunma teknolojilerinde yaygın olarak kullanılan stratejik-kritik bir madendir (Görsel 5.6). Dünya kobalt rezervleri ağırlıklı olarak Kongo Demokratik Cum huriyeti (KDC), Avustralya, Endonezya, Küba ve Rusya'da bulunmaktadır (Grafik 5.17). Türkiye’de ise Manisa-Gördes, Manisa-Çaldağ ve Eskişehir-Mihalıççık-Yunus Emre yatakları başta olmak üzere Kastamonu, Bursa ve Uşak çevre sinde kobalt varlığı tespit edilmiştir. Elektrikli araç üretiminde ve enerji depolama teknolojilerinde kullanımının art ması kobaltın ülkeler arası ticarette ve ekonomik kalkınmada stratejik-kritik maden konumuna yükselmesine neden olmuştur. Görsel 5.5: Bor madeni Grafik 5.16: Dünya bor rezervlerinin dağılımı %74 %4 %3 %3 %2 %14 Türkiye ABD Rusya Şili Çin Diğer Ülkeler Görsel 5.6: Kobalt madeni Grafik 5.17: Dünya kobalt rezervlerinin dağılımı Diğer Ülkeler Rusya Küba Endonezya Avustralya KDC %55 %15 %6 %5 %2 %17 KDC Avustralya Endonezya Küba Rusya Diğer Ülkeler
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Mekânsal ve Coğrafi Veri Analizi): Soruda incelenen doğal sistem, yerleşme, iklim veya harita verileri analiz edilir.
2. Adım (Coğrafi İlkelerin Uygulanması): Dağılış, nedensellik ve karşılıklı ilgi ilkeleri doğrultusunda olaylar açıklanır.
3. Adım (Sonuç): Türkiye ve dünya coğrafyası perspektifiyle mekânsal sonuç ortaya konulur.
