Kitaptaki Soru Metni ve Verilenler
5. Ünite Narenciye olarak da bilinen turunçgiller (portakal, mandalina, limon, greyfurt ve turunç) ana vatanı Güneydoğu Asya olan ve sıcak iklim koşullarında yetiştirilen ürünlerdir. Turunçgiller düşük sıcaklıklardan olumsuz etkilenir ve yazları kurak geçen alanlarda sulama ile yetiştirilir (Harita 5.10). Türkiye’nin tarım ürünleri ihracatında önemli yeri olan tu runçgillerin yıllık üretimi 5 milyon ton civarındadır (Grafik 5.12). Zeytin yazların sıcak ve kurak, kışların ılık ve yağışlı olduğu yerlerde yetişen bir bitkidir. -7 °C’un altındaki sıcaklıklardan ciddi zarar görür. Ancak 35–40 °C’a kadar olan yüksek sıcaklıklara dayanıklıdır. Ortalama 500–600 mm yağışın görüldü ğü alanlarda yetişir (Harita 5.9). Zeytin genellikle iki yılda bir ürün verdiği için üretiminde dalgalanmalar yaşanır. Sofralık olarak tüketilmesinin yanı sıra yağ ve sabun endüstrisinin de ham maddesidir. Ayrıca yağı çıkarıldıktan sonra kalan posası hayvan yemi ve gübre olarak kullanılmaktadır. Türkiye, yıllık 2 milyon ton civarında zeytin üretimiyle dünyada ilk beş ülke arasında yer almaktadır (Grafik 5.11). Zeytin Üretimi (bin ton) 150-300 50-150 5-50 0,1-5 0 100 200 km K Zeytin 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0 (Milyon ton) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Yıllar Turuçgiller 8 7 6 5 4 3 2 1 0 (Milyon ton) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Yıllar Harita 5.9: Türkiye’de zeytin üretim alanları ve miktarları Grafik 5.11: Türkiye’de yıllara göre zeytin üretimi Turunçgiller Üretimi (bin ton) 1,000-2.000 500-1.000 100-500 10-100 0,1-10 0 100 200 km K Grafik 5.12: Türkiye’de yıllara göre turunçgil üretimi Harita 5.10: Türkiye’de turunçgil üretim alanları ve miktarları Ana vatanı Anadolu olan incir, kıyı kesimler ile iç kısımlardaki alçak alanlarda yetişmektedir ve soğuğa karşı hassasi yet gösterir (Harita 5.11). Türkiye incir üretimi ve ticaretinde dünyada birinci sıradadır (Grafik 5.13). İncir Üretimi (bin ton) 100-200 20-100 2-20 1-2 0,5-1 0 100 200 km K İncir 400 350 250 200 150 100 50 0 (Bin ton) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Yıllar Harita 5.11: Türkiye’de incir üretim alanları ve miktarları Grafik 5.13: Türkiye’de yıllara göre incir üretimi
Ayrıntılı Adım Adım Çözüm
1. Adım (Mekânsal ve Coğrafi Veri Analizi): Soruda incelenen doğal sistem, yerleşme, iklim veya harita verileri analiz edilir.
2. Adım (Coğrafi İlkelerin Uygulanması): Dağılış, nedensellik ve karşılıklı ilgi ilkeleri doğrultusunda olaylar açıklanır.
3. Adım (Sonuç): Türkiye ve dünya coğrafyası perspektifiyle mekânsal sonuç ortaya konulur.
